فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٧ - محارب كيست و محاربه چيست؟(٢) آیة الله سيّد محمود هاشمى
حقیقت امر را خدا میداند، امّا ظاهر روایات آن است که عنوان محاربه، هرگونه ارعاب و سلب امنیّت مردم با زور وسرکوبی را شامل میشود چه اینکه این عمل به قصد گرفتن مال باشد و چه به قصد دیگری. مسأله چهارم:
اگر کسی به قصد محاربه با شخص معیّنی که با او دشمنی دارد، فقط علیه همان شخص، سلاح بکشد ولی این عمل او سبب ایجاد ترس و وحشت در میان مردم و ناامنی شهر و یا راهها شود، آیا در این صورت، عمل مزبور مصداق محاربه خواهد بود؟
اگر کسی به قصد جنگیدن با شخص معیّنی، علیه او سلاح بکشد بدون اینکه این کار او ملازمهای با ارعاب دیگر مردم داشته باشد، بدون هیچ اشکالی، این عمل مصداق محاربه و افساد در زمین نیست. چرا که در غیر این صورت. بیشتر موارد قتل عمد باید محاربه به شمار آیند در حالی که روشن است که چنین نیست. اگر چه گاهی توّهم شده که صرف سلاح کشیدن حتی اگر برای جنگیدن با شخص معیّن نیز باشد، مصداق محاربه است، امّا درست آن است که چنین عملی، محاربه نیست به دلیل آنچه پیشتر گذشت که مراد از محاربه در آیۀ شریفه و در روایات، مطلق جنگ و زد و خورد نیست، بلکه مراد، هر آن عملی است که به خاطر اخلال در امنیّت و ایجاد فساد در زمین صورت گرفته باشد و این فقط در صورتی محقّق میشود که جنگ و دشمنی متوجّه نوع باشد نه شخص معین. این خصوصیت را که محاربه باید متوجّه نوع باشد نه شخص، از نکات زیر استفاده میکنیم:
الف؛ اضافه شدن «محاربه» به «اللّٰه» و «الرسول» در آیۀ شریفه، به معنای محاربه و افساد در جهات عامّۀ مربوط به خدا و پیامبر است که همان ترساندن مردم و ناامن کردن شهرها و راهها باشد.