٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٤ - محارب كيست و محاربه چيست؟(٢) آیة الله سيّد محمود هاشمى


مطلق بر مقیّد در مثل چنین موردی موجبی ندارد و بدون اینکه تنافی میان آن دو وجود داشته باشد هر دو صادقند. همانند آنکه اگر گفته شود: «اکرم العالم» و «اکرم الفقیه» میان این دو جمله تنافی وجود ندارد و موجبی برای تقیید جملۀ اوّل به جملۀ دوّم در کار نیست.
این ادّعا مردود است زیرا در صورتی چنین ادّعایی جا داشت که از روایات یادشده استظهار نکرده باشیم که آنها در صدد بیان موضوع و حکم همان مجازاتی هستند که در آیه بیان شده است و از این رو روایات یادشده به منزلۀ تفسیر و تحدید موضوع مجازاتی هستند که در آیۀ محاربه تشریع شده است.
با این همه، انصاف آن است که تقریب یادشده ناتمام است، زیرا احتمال دارد که وجود عنوان «شهر السلاح» در روایات مذکور به این اعتبار باشد که در آن زمان محاربه و ارعاب مردم غالباً به وسیلۀ سلاح صورت می‌گرفته است، و نیز احتمال دارد که آوردن این عنوان- چنانکه در روایت ضریس آمده است‌برای بیان این نکته باشد که نفس سلاح کشیدن و یا حمل سلاح در شب برای تحقّق محاربه کافی است، و تحقّق آن متوقّف بر وقوع جنگ و غارت در عالم خارج نیست. بر این اساس، آوردن عنوان شهر السلاح یا حمل السلاح برای تعمیم دادن محاربه است به هرگونه رفتاری که سبب ارعاب مردم و سلب امنیّت آنان و تباهی حیاتشان گردد که نقطۀ مقابل آن، اختصاص دادن محاربه است به موردی که جنگ و زد و خورد در عالم خارج، واقع شده باشد. این احتمال در بیشتر روایات یادشده قوی است و از این روست که می‌بینیم در روایت مدائنی ابتدا امام (ع) عنوان محاربۀ همراه با قتل و اخذ مال را به صورت مطلق و بدون نام بردن از سلاح، ذکر کرده و سپس در ذیل روایت هنگامی که به بیان محاربۀ بدون قتل و اخذ مال می‌پردازد، تعبیر «و إن شهر السیف