٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٤ - محارب كيست و محاربه چيست؟(٢) آیة الله سيّد محمود هاشمى


این تعاریف را پیش‌تر ذکر کردیم‌تصریح شده است به اینکه محاربه عبارت است از «سلاح کشیدن برای ترساندن مردم یا ایجاد فساد در زمین» و این تعریف اعمّ است از اینکه قصد محارب فقط اخذ مال باشد. علاوه بر این، برخی از فقها به صراحت گفته‌اند که تجاوز به عنف نیز مشمول دلالت آیۀ محاربه است. فاضل مقداد در تفسیر خود بر این نظر است، همچنین به نقل از کشف اللثام نیز گذشت که «وإنّما یتحقّق لو قصدوا أخذ البلاد أو الحصون أو أسر الناس و استعبادهم أو سبی النساء والذراری أو القتل أو أخذ المال قهراً مجاهرة» بر همین منوال تعابیر دیگری از فقهای بزرگ ما وجود دارد که به روشنی نشان می‌دهد مراد ایشان از محاربه، معنای اعمّ آن است. تعریف محاربه نزد فقهای عامّه نیز از چنین تعمیمی بر خوردار است، در دایرة المعارف فقهی کویت (الموسوعة الفقهیة) در تعریف محاربه آمده است: «والحرابة فی الاصطلاح هی البروز لأخذ مال أو القتل أو الارعاب علی سبیل المجاهرة مکابرة اعتماداً علی القوّة مع البعد عن الغوث [١].» یعنی «محارب در اصطلاح عبارت است از مبارزۀ آشکار و زور گویانه برای گرفتن مال یا قتل یا ارعاب مردم با تکیه بر اعمال زور و در جایی که فریاد رسی نباشد.»
معنای محاربه در متن ادلّه: در متن ادلّه نیز با تمسّک به اطلاق آیه و بعضی از روایات گذشته می‌توان اثبات کرد که معنای اعمّ محاربه مراد است.
اطلاق آیه: آنجا که از آیه بحث می‌کردیم گفتیم که تعبیر «محاربة اللّٰه ورسوله» از قبیل مجاز در کلمه نیست تا بتوان آن را بر معنای دیگری که آن را نمی‌دانیم حمل کرد سپس به کمک روایات به کشف آن معنا پرداخت. بلکه تعبیر «محاربة اللّٰه ورسوله» از قبیل مجاز در اسناد است با حفظ معنای حقیقی محاربه، یعنی محاربۀ با خدا و پیامبر

[١]. همان، ج ١٧، ص ١٥٣.