فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٥٠٧ - باغ خرما
خرما
در اين مدخل خرما و درخت خرما مورد نظر است كه از واژههاى «رطب»، «نخل»، «نخيل» و «لينه» استفاده شده است.
اهمّ عناوين: باغ خرما، خرماى تازه، خوردن خرما، درخت خرما، فوايد خرما.
انفاق خرما
١. لزوم انفاق و صدقه مقدارى از خرما، به هنگام چيدن آن:
... وَ النَّخْلَ ... كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذا أَثْمَرَ وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ .... [١]
انعام (٦) ١٤١
٢. انفاق مقدارى از خرما، هنگام چيدن آن، حقّى تعيين شده از سوى خداوند براى نيازمندان:
... وَ النَّخْلَ ... وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ .... [٢]
انعام (٦) ١٤١
٣. لزوم پرهيز از اسراف، در انفاق خرما:
... وَ النَّخْلَ ... وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ وَ لا تُسْرِفُوا ....
انعام (٦) ١٤١
٤. اسراف در انفاق خرما، سبب محروميّت از محبوبيّت خداوند:
... وَ النَّخْلَ ... وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ.
انعام (٦) ١٤١
انواع خرما
٥. خداوند، پديدآورنده خرماهاى متفاوت از جهت طعم:
وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ ... وَ النَّخْلَ ... مُخْتَلِفاً أُكُلُهُ .... [٣]
انعام (٦) ١٤١
وَ فِي الْأَرْضِ ... وَ جَنَّاتٌ مِنْ ... وَ نَخِيلٌ صِنْوانٌ وَ غَيْرُ صِنْوانٍ يُسْقى بِماءٍ واحِدٍ وَ نُفَضِّلُ بَعْضَها عَلى بَعْضٍ فِي الْأُكُلِ ....
رعد (١٣) ٤
٦. تفاوت انواع خرماى به دست آمده از نخل، با توجّه به مشروب شدن از يك آب، از آيات خداوند براى خردورزان:
وَ فِي الْأَرْضِ ... وَ جَنَّاتٌ مِنْ ... نَخِيلٌ ... يُسْقى بِماءٍ واحِدٍ وَ نُفَضِّلُ بَعْضَها عَلى بَعْضٍ فِي الْأُكُلِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ.
رعد (١٣) ٤
٧. برترى غذايى بعضى خرماها، نسبت به بعض ديگر، از آيات الهى:
وَ فِي الْأَرْضِ ... جَنَّاتٌ ... نَخِيلٌ صِنْوانٌ وَ غَيْرُ صِنْوانٍ يُسْقى بِماءٍ واحِدٍ وَ نُفَضِّلُ بَعْضَها عَلى بَعْضٍ فِي الْأُكُلِ ....
رعد (١٣) ٤
باغ خرما
٨. خداوند، پديدآورنده باغهاى خرما:
وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشاتٍ وَ غَيْرَ مَعْرُوشاتٍ وَ النَّخْلَ ....
انعام (٦) ١٤١
فَأَنْشَأْنا لَكُمْ بِهِ جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ ....
مؤمنون (٢٣) ١٩
وَ جَعَلْنا فِيها جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ ....
يس (٣٦) ٣٤
[١] . امام باقر عليه السلام درباره «آتوا حقّه ...» فرمود: اين از صدقه است. (تفسير نورالثقلين، ج ١، ص ٧٧٠، ح ٣٠١)
[٢] . مراد از «حق»، انفاق و دادن مقدارى از خرما به مساكيناست، به هر اندازهاى كه براى صاحب آن امكان داشته باشد. (مجمعالبيان، ج ٣- ٤، ص ٥٧٨)
[٣] . «مختلفا أكله» به معناى تفاوت در طعم است. (همان، ج ٣- ٤، ص ٥٧٨)