خانواده در فارسى، معادل «اهل» در كلام عرب است. [١] «اهل الرجل» كسانى را گويند كه با او در يك‌ مسكن زندگى كنند [٢] و به مفهوم محدود آن عبارت‌ است از يك واحد اجتماعى، ناشى از ازدواج يك زن و يك مرد كه فرزندان پديد آمده از آنها آن را تكميل مى‌كنند. [٣] لازم به ذكر است كه هر يك از عناوين «آل»، «ازدواج» و «فرزند» در جايگاه خودش مطرح مى‌شود. در اين مدخل از مشتقّات‌ «اهل»، «زوج»، «نكح»، «نسب»، «صهر» و از جمله‌هايى كه بر خانواده به مفهوم محدود آن دلالت مى‌كند، استفاده شده است.

اهمّ عناوين: آرامش خانواده، اختلاف در خانواده، تربيت خانواده، تشكيل خانواده، تقوا در خانواده، حقوق خانواده.

آرامش خانواده‌

١. آرامش و سكون خانواده، فلسفه تشكيل آن:

... نِسائِكُمْ هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَ‌ ... [٤]

بقره (٢) ١٨٧

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها لِيَسْكُنَ إِلَيْها ....

اعراف (٧) ١٨٩

وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها ....

روم (٣٠) ٢١

٢. سكون و آرامش در خانواده، از آيات الهى براى انديشه‌مندان:

وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها ... إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ.

روم (٣٠) ٢١

٣. آرامش خانواده و پايدارى آن، در پرتو مودّت و مهربانى ميان زن و شوهر:

... أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً ....

روم (٣٠) ٢١

٤. آرامش خانواده، در پرتو رحمت خدا، ميان زن و شوهر:

وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ.

روم (٣٠) ٢١

آشتى در خانواده‌

--) آشتى، آشتى در خانواده و اصلاح، اصلاح خانواده‌

احسان به خانواده‌

٥. احسان همراه پرهيزكارى در محيط خانواده، از توصيه‌هاى خانواده:

وَ إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أَوْ إِعْراضاً ... وَ إِنْ تُحْسِنُوا ....

نساء (٤) ١٢٨

[١] . قاموس الفارسيّه، ص ٢١٣، «خانواده»

[٢] . مفردات، ص ٩٦، «اهل»

[٣] . نظام حيات خانواده در اسلام، قائمى، ص ٢٠

[٤] . «لباس»، به معناى آرامش و سكون است. (مجمع‌البيان، ج ١- ٢، ص ٥٠٤)