حمراءالاسد، محلّى در نزديكى مدينه و غزوه‌اى به همين نام. [٢] برخى مفسّران، نزول آيات ١٧٢ و ١٧٣ آل‌عمران (٣) را درباره مجاهدان غزوه حمراءالاسد دانسته‌اند كه به رغم خستگى و مجروحيّتشان در احُد، نداى پيامبراكرم صلى الله عليه و آله را لبّيك گفته، جهت تعقيب سپاه شرك تا حمراءالاسد پيش رفتند. [٣]

حمزة بن عبدالمطلب‌

حمزة بن عبدالمطّلب بن هاشم، عمو و برادر رضاعى‌ [٤] و يار با وفاى پيامبراكرم صلى الله عليه و آله حماسه‌آفرين‌ در صحنه‌هاى نبرد بدر و احُد، ملقّب به سيّدالشّهداء [٥] و از شهداى احُد است. [٦] برخى مفسّران نزول آيات‌ ١٩ تا ٢٢ حج (٢٢) را درباره تعدادى از مبارزان غزوه بدر، از جمله حمزه دانسته‌اند. [٧] مقصود از ايمان‌آورندگان در آيه ٢١ جاثيه (٤٥) [٨] و مراد از «نفس‌ مطمئنّه» در آيه ٢٧ فجر (٨٩) [٩] و منظور از «مَن قضى‌ نحبه» در آيه ٢٣ احزاب (٣٣) شهداى احُد دانسته شده كه حمزه از جمله آنان است. [١٠] نيز آيه ١٦٩ آل‌عمران (٣) درباره شهداى احُد از جمله حمزه نازل شده است. [١١]

حمل و نقل‌

«حَمْل» به معناى بردن چيزى از جايى به جايى و بار برداشتن‌ [١٢] و «نَقل» به معناى از جايى به جاى ديگر بردن چيزى و تغيير مكان دادن است. [١٣] در اين‌ مدخل، حمل و نقل به معناى عرفى- نه هر نوع جابه‌جايى- مقصود است كه از جملاتى مانند «حملناهم فى البرّ و البحر» استفاده شده است.

اهمّ عناوين: انواع حمل و نقل و وسايل حمل و نقل.

[١] . «حميد» در آيه مزبور مى‌تواند به معناى فاعلى [حامد] باشد. (مفردات، ص ٢٥٦، «حمد»)

[٢] . معجم ما استعجم، ج ٢، ص ١٠٠؛ معجم‌البلدان، ج ٢، ص ٣٠١

[٣] . جامع‌البيان، ج ٣، جزء ٤، ص ٢٣٤- ٢٤٢؛ روض‌الجنان، ج ٥، ص ١٦٠- ١٦٨؛ مجمع‌البيان، ج ١- ٢، ص ٨٨٦

[٤] . الطبقات، ج ١، ص ٨٧ و ج ٣، ص ٥- ٧؛ المعارف، ص ١١٨ و ١٢٥؛ الاستيعاب، ج ١، ص ٤٢٣؛ اسدالغابه، ج ٢، ص ٦٧

[٥] . الاستيعاب، ج ١، ص ٤٢٥؛ الاصابه، ج ٢، ص ١٠٦

[٦] . السّيرة النبويه، ابن‌هشام، ج ٣، ص ٦٩- ٧٠؛ الطبقات، ج ٢، ص ٣٢

[٧] . جامع‌البيان، ج ١٠، جزء ١٧، ص ١٧٢- ١٧٣؛ مجمع‌البيان، ج ٧- ٨، ص ١٢٣

[٨] . الجامع لاحكام القرآن، قرطبى، ج ١٦، ص ١١٠؛ البحرالمحيط، ج ٩، ص ٤١٩

[٩] . تفسير القرآن العظيم، ابن‌ابى‌حاتم، ج ١٠، ص ٣٤٣٠

[١٠] . مجمع‌البيان، ج ٧- ٨، ص ٥٤٩

[١١] . تفسير ابن‌ابى‌حاتم، ج ٣، ص ٨١٢؛ مجمع‌البيان، ج ١- ٢، ص ٨٨٠

[١٢] . همان، ج ١، ص ١٣٧٤، «حمل»

[١٣] . فرهنگ فارسى، ج ٤، ص ٤٧٩٥، «نقل»