دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٥٢٥٤
| بهرام پژدو جلد: ١٣ شماره مقاله:٥٢٥٤ |
بَهْرام پَژْدو (سدۀ ٧ق/١٣م)، شاعر زرتشتی،
اخترشناس و دانشمند آگاه به زبان دری و پهلوی. پژدو نام پدر اوست. وی در کرمان در
قصبۀ بیژنآباد ـ که کیخسروآباد نیز خوانده میشد ـ میزیست. پسر او، زرتشت در همین
قصبه چشم به دنیا گشود. بهرام شاعری را به پسر خود آموخت، اما پیش از آنکه زرتشت به
نظم ارداویرافنامه بپردازد، بهرام زندگی را بدرود گفت(زرتشت بهرام پژدو، ٢٠؛ معین،
مزدیسنا...، ٢/٢١١، «زرتشت،...»، ١٦٤؛ آموزگار، ١٧٧؛ صفا، ٣/٣٣٧، ٥٠٦-٥٠٧؛ برتلس،
٥٢؛ ایرانیکا).
منظومهای از بهرام به نام بهاریات، در بحر هزج مسدس مقصور یا محذوف برجا مانده که
در وصف بهار و نوروز و توصیه به اغتنام فرصت همراه با پرهیزگاری سروده شده
است(روزنبرگ، ٢٠؛ معین، مزدیسنا، همانجا، «زرتشت»، ١٦٥؛ صفا؛ ٣/٣٣٧-٣٣٨؛ ایرانیکا).
نظم این اثر به گواهی ابیاتی چند از آن، در ١٤ اسفند ارمذماه ٦٢٦ یزدگردی
(٦٥٥ق/١٢٥٧م) به پایان رسیده است (معین، همانجاها؛ صفا، ٣/٣٣٧، ٥٠٨؛ ایرانیکا).
نسخۀ خطی بهاریات که در کتابخانۀ ملی لنینگراد نگهداری میشود(همانجا). نیز اشعار
بهرام به عنوان بهاریات در برخی از نسخههای ارداویرافنامه ثبت شده است(معین،
همانجاها).
مآخذ: آموزگار، ژاله، «ادبیات زردشتی به زبان فارسی»، مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم
انسانی، تهران، ١٣٤٨ش، س٩٧، شم ١و٢؛ برتلس، ی. ا.، تاریخ ادبیات فارسی، از دوران
باستان تا عصر فردوسی، ترجمۀ سیروس ایزدی، تهران، ١٣٧٤ش؛ روزنبرگ، ف.، مقدمه بر
زرتشت نامۀ زرتشت بهرام پژدو، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران، ١٣٣٨ش؛ زرتشت بهرام
پژدو، ارداویراف نامۀ منظوم، به کوشش رحیم عفیفی، مشهد، ١٣٤٣ش؛ صفا، ذبیحالله،
تاریخ ادبیات در ایران، تهران، ١٣٦٦ش؛ معین، محمد، «زرتشت بهرام پژدو»، مهر، تهران،
١٣٢١-١٣٢٢ش، س٧؛ همو، مزدیسنا و ادب پارسی، به کوشش مهدخت معین، تهران، ١٣٦٣ش؛ نیز:
Iranica. ملیحه مهدوی