ممكن است مقصود از موضوع محاسبه ظلم و اعمال قبيح آنان باشد و ممكن است محاسبهء زمانى باشد كه بايد سپرى شود ، تا قانون انتقام بجريان بيفتد .
( وَلَوْ يُعَجِّلُ الله لِلنَّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجالَهُمْ بِالْخَيْرِ لَقُضِيَ إِلَيْهِمْ أَجَلُهُمْ ) [١] ( و اگر خداوند براى مردم در مجازات آنان در بارهء شرّ عجله مى كرد ، چنانكه آنان براى وصول به نفع عجله مى كنند ، اجل آنان بپايان مى رسيد ) يعنى هلاك مى شدند و رخت از زندگى برمى بستند .
( فَاصْبِرْ كَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَلا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ ما يُوعَدُونَ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا ساعَةً مِنْ نَهارٍ بَلاغٌ فَهَلْ يُهْلَكُ إِلَّا الْقَوْمُ الْفاسِقُونَ ) [٢] اى رسول ما ، تو هم مانند پيامبران اولو العزم صبور باش و بر عذاب امّت تعجيل مكن ، گوئى روزى را براى آنچه وعده داده شده‌اند بچشم ببينند آن روز پندارند كه ( در دنيا ) بجز ساعتى از روز درنگ نداشتند اين قرآن تبليغ رسالت ( و اتمام حجّتى است بر تمام خلق تا مردم از شهوت و گناه براه طاعت باز آيند ) پس آيا در قيامت جز مردم فاسق كسى هلاك خواهد شد ( وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ وَلَوْ لا أَجَلٌ مُسَمًّى لَجاءَهُمُ الْعَذابُ وَلَيَأْتِيَنَّهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لا يَشْعُرُونَ ) [٣] ( و آنان ترا در نشان دادن عذاب وادار به عجله مى كنند و اگر اجل معيّنى نبود عذاب آنان را فرا مى گرفت و ناگهان بسراغشان مى آمد در حالى كه نمى فهميدند . ) آيات فوق با كمال صراحت مى گويد [٤] : انتقام و مجازات قانون دارد و چنان نيست كه مردم بمجرّد ارتكاب زشتىها و تعدّى و ظلم بايد مجازات شوند ،

[١] . يونس آيهء ١١
[٢] . الأحقاف آيهء ٣٥ .
[٣] . العنكبوت آيهء ٥٣ .
[٤] . عجله و شتابزدگى از صفات ما انسانها است كه كشش و انقراض تدريجى زمان را كه براى رسيدن موقع پاداش و مجازات دشمن ضرورت دارد ، تحمّل نمى كنيم و مى خواهيم هر چه زودتر به خواستهء خود برسيم ولى بدانجهت كه زمان و كشش آن براى خداوند مطرح نيست لذا نسبت دادن عجله براى خدا غلط است .