ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٩٦ - اصول و مسائل بسيار با اهمّيّتى كه امام علىّ بن موسى الرّضا عليه السّلام در پاسخ عمران صابى در بارهء الهيّات فرمودند
به على حاجته و لكان ينبغي أن يخلق أضعاف ما خلق ، لأنّ الأعوان كلَّما كثروا كان صاحبهم أقوى ، و الحاجة يا عمران لا يسعها لأنّه لم يحدث من الخلق شيئا إلَّا حدثت فيه حاجة أخرى ، و لذلك أقول : لم يخلق الخلق لحاجة و لكن نقل بالخلق الحوائج بعضهم إلى بعض و فضّل بعضهم على بعض بلاحاجة منه إلى من فضّل و لا نقمة منه على من أذلّ ، فلهذا خلق .
( و بدان اى عمران ، اگر خداوند سبحان آنچه را كه آفريده است از روى احتياج بود نمى آفريد مگر چيزى را كه بوسيلهء آن براى برطرف كردن احتياجش كمك بگيرد و نيز شايسته بود كه خداوند چند برابر مخلوقاتى كه آفريده است ، بيافريند ، زيرا هر اندازه كمك براى يك موجود بيشتر باشد ، آن موجود نيرومندتر مى گردد . اى عمران ، احتياج براى خداوند امكان پذير نيست ، زيرا اگر بوجود آوردن مخلوقات براى رفع احتياج بوده باشد ، هر يك از آنها موجب بوجود آمدن احتياجى ديگر خواهد بود .
و بدين جهت است كه مى گوئيم : خداوند متعال مخلوقات را از روى احتياج نيافريده است ، بلكه احتياج را در خود مخلوقات بوجود آورده است كه بوسيلهء بعضى از آنها به بعضى ديگر منتقل مى گردد . و بعضى از مخلوقات را بر بعضى ديگر ترجيح داده است ، بدون نياز به آنچه برتر است و بدون خصومت با آنچه كه در موقعيّت پست قرار گرفته است و بدين ترتيب موجودات را خلق فرموده است . ) امام علىّ بن موسى الرّضا عليه السّلام در اين عبارت سه دليل براى بىنيازى خداوند سبحان از امر خلقت بيان فرموده است .
امام علىّ بن موسى الرّضا عليه السّلام در اين عبارت سه دليل براى بىنيازى خداوند سبحان از امر خلقت بيان فرموده است .
دليل يكم -
دليل يكم - اگر خداوند سبحان مخلوقات را براى رفع احتياج خود مى آفريد ، مى بايست چيزهائى را بيافريند كه براى رفع احتياجش مناسب باشد ، در صورتى كه احتياج كلَّى همهء اين مخلوقات به خداوند متعال ، هم در حدوث و هم در بقاء از يك طرف ، و وابستگى آنها بيكديگر و قرار گرفتن آنها در مجراى حركت از كون به فساد و از فساد بكون از طرف ديگر مانع از اينست كه اين مخلوقات كمترين شايستگى دخالت در موجوديّت خداوندى و