توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٥٨ - امثله و شواهد آن

قصر صفت بر موصوف مى‌باشد.

و هريك از ايندو يا قصر افراد بوده و يا قصر قلب و يا قصر تعيين مى‌باشند.

بنابراين مجموع اقسام قصر ده‌تا استكه امثله چهار قسم آن گذشت و اينك شواهد و امثله شش قسم ديگر:

١- قصر افراد كه از قبيل قصر موصوف بر صفت باشد مانند: ما زيد الّا قائم، اين كلام را در مقابل مخاطبى ميگويند كه معتقد است زيد داراى دو وصف قيام و قعود مى‌باشد حال متكلم با اين كلام خصوص [قيام‌] را ثابت كرده و قعود را از وى نفى مى‌كند اما صفات ديگر از قبيل كتابت، شعر گفتن و ساير اوصاف را سلب و نفى از او نمى‌نمايد.

٢- قصر افراد كه از قبيل قصر صفت بر موصوف باشد مانند: ما قائم الا زيد، اين كلام را در مقابل مخاطبى مى‌گويند كه اعتقادش اين است زيد و عمرو هردو قائم مى‌باشند لذا متكلم با اين كلام قائم بودن را تنها براى زيد ثابت كرده و از عمرو سلب مى‌كند اما افراد ديگر از قبيل بكر و خالد ممكن است قائم باشند.

٣- قصر قلب كه از قبيل قصر موصوف بر صفت باشد مانند: ما زيد الا كاتب، اين كلام را در مقابل مخاطبى مى‌گويند كه معتقد است كتابت براى [عمرو] ثابت مى‌باشد لذا متكلم با اين كلام كتابت را براى خصوص زيد ثابت كرده و از عمرو نفى مى‌كند اما ممكن است ديگران نيز باين صفت متلبس باشند.

٤- قصر قلب كه از قبيل قصر صفت بر موصوف باشد مانند: ما كاتب الا زيد، اين كلام را در مقابل مخاطبى مى‌گويند كه معتقد است زيد شاعر