توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٥٥ - مقصود از صفت

است از تخصيص دادن صفتى به امرى دون امر ديگر يا بجاى امر ديگر.

پس هركدام از ايندو دو نوع مى‌باشند.

شارح گويد:

مقصود از [الاوّل‌] قصر موصوف بر صفت است كه بگفته مصنف عبارت است از:

اختصاص دادن امرى را به صفتى غير از صفت ديگر يا آنكه امرى را به صفتى اختصاص دهند بجاى صفت كذائى ديگر.

و مراد از [الثّانى‌] قصر صفت بر موصوف است كه طبق تقرير مصنف عبارتست از:

اختصاص دادن صفتى را به امرى غير از امر ديگر يا آنكه صفتى را به امرى بجاى امر ديگر اختصاص دهند.

و معناى كلام مصنف كه گفت [دون اخرى‌] اينستكه:

امرى را به صفتى اختصاص دهيم در حاليكه آن امر از صفت ديگر تجاوز كرده باشد يعنى آن صفت برايش ثابت نباشد چه آن‌كه مخاطب معتقد است آن امر يعنى موصوف داراى دو صفت است و متكلم موصوف را اختصاص بيكى از آندو داده و از اثبات صفت ديگر تجاوز و دورى جسته و نفى آن را ثابت مى‌كند.

و كلمه [دون‌] در اصل محل و مكان پست و پائين از چيزى را گويند مثلا وقتى عبارت: هذا دون ذاك گفته مى‌شود معنايش آنست كه فلان شيئ كمى پائين‌تر و پست‌تر از آن شئ ديگر مى‌باشد و بعدا اين كلمه را بعنوان استعاره در مورد تفاوت احوال و رتبه‌ها بكار گرفته و سپس وسعت و توسعه بيشترى در آن داده از اينرو در هرتجاوز حدّى به حدّ