توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٥٣ - مقصود از صفت

اينست كه: حصول در خانه معين مقصور بر زيد مى‌باشد.

و همانطورى كه مصنف در متن آورده گاهى به اين قسم مبالغه قصد مى‌شود به اين نحو كه غير مذكور را اعتناء نمى‌كنند چنانچه از [ما فى الدّار الّا زيد] اين معنا را قصد مى‌كنند كه جميع كسانى كه در خانه بوده و غير زيد هستند در حكم عدم مى‌باشند و بدين ترتيب قصر، قصر حقيقى ادعائى مى‌گردد.

و اما در قصر غير حقيقى هرگز غير مذكور را به منزله عدم قرار نداده بلكه مراد اينست كه حصول در خانه مقصود است بر زيد به اين معنا كه براى عمرو حاصل نبوده اگرچه براى بكر و خالد حاصل مى‌باشد.

شرح فارسى:

قوله: اذا اريد انّه لا يتصف بغيرها: ضمير در [انّه‌] به زيد و در [بغيرها] به كتابت راجعست.

قوله: و هو لا يكاد يوجد: ضمير [هو] بقسم اول راجعست.

قوله: حتى يمكن اثبات شيئ منها: يعنى شيئ من الصفات.

قوله: و نفى ما عداها: يعنى ما عدى الصفة المثبتة.

قوله: لانّ للصفة المنفية نقيضا: مقصود از [نقيض‌] معناى عامى است كه شامل صفات وجوديه نيز بشود نه خصوص عدميات.

قوله: و هو من الصفات التى الخ: ضمير [هو] به نقيض راجع است.

قوله: بمعنى انه ليس حاصلا لعمرو: ضمير در [انّه‌] به كون فى الدار راجعست.

متن: و الاوّل من غير الحقيقى تخصيص امر بصفة دون اخرى او