توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣٠ - اغراض مترتب بر تقديم مفعول

فاصله باشد بلكه تقدير اين مثال: و اما ثمود فهديناهم فهديناهم استكه مفعول يعنى [ثمود] بايد مقدم باشد و بدين ترتيب اين مثال صرفا مفيد تخصيص است.

انتقاد شارح‌

سپس در مقام انتقاد مى‌گويد:

قبول نداريم كه تقديم مفعول در خصوص مورديكه با [امّا] همراه باشد افاده تخصيص نمايد زيرا بسا اين امر يعنى تقديم مفعول صورت مى‌گيرد درحاليكه نسبت به اصل فعل جهل مى‌باشد مثل اينكه زيد و عمرو نزد شما بيايند سپس سائلى بپرسد: ما فعلت بهما (با ايشان چه كردى)؟

و شما در جواب بگوئيد: اما زيدا فضربته و اما عمرا فاكرمته، كه در اينجا تقديم زيد و عمرو افاده تخصيص نمى‌كند بلكه متكلم در مقام افاده اصل فعل و اخبار از وقوع آن مى‌باشد.

و همچنين مانند: زيدا عرفت است در افاده تخصيص قول شما كه مى‌گوئيد: بزيد مررت.

يعنى در مثال [زيدا عرفت‌] مفعول به كه مفعول بدون واسطه است مقدم بر فعل شده ولى در [بزيد مررت‌] مفعول با واسطه بر فعل مقدم گرديده و حاصل آنكه اين مثال را در مقابل كسى مى‌گويند كه اعتقاد دارد شما به انسانى مرور كرده‌ايد و آن غير زيد است حال شما براى تخصيص دادن مرور به خصوص زيد مثال مذكور را مى‌گويند و همچنين در مثالهاى يوم الجمعة سرت و فى المسجد صليت و تأديبا ضربته و ماشيا حججت تقديم مفعول‌فيه و مفعول‌له و حال بمنظور افاده تخصيص مى‌باشد.