توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩٣ - احوال متعلقات فعل

و اما بالمفعول فمن جهة وقوعه عليه.

و نيز كلام خود مصنف يعنى: نزّل الفعل الفعل المتعدى منزلة اللازم.

قرينه بارز و روشنى است براينكه مراد از مفعول، مفعول‌به ميباشد.

قوله: من ذكره معه: يعنى ذكر فعل با مفعول يا ذكر مفعول با فعل اعم از آنكه ذكر لفظى بوده يا تقديرى باشد.

قوله: فمن جهة وقوعه منه: ضمير در [وقوعه‌] به فعل و در [منه‌] به فاعل عود مى‌كند.

قوله: فمن جهة وقوعه عليه: ضمير در [وقوعه‌] بفعل و در [عليه‌] به مفعول برمى‌گردد.

قوله: لكونه عبثا: ضمير در [لكونه‌] بذكر فاعل يا مفعول راجعست.

قوله: و لم يقدر له مفعول: ضمير در [له‌] بفعل راجعست.

قوله: فى ان السامع يفهم منهما: يعنى من المقدّر و المذكور.

قوله: باعتبار تعلقه بمن وقع عليه: ضمير در [تعلّقه‌] به فعل راجع است.

قوله: جنس ما يتناوله الاعطاء: يعنى جنس مفعول.

قوله: لا لبيان كونه معطيا: چه آنكه در اين فرض بايد مى‌گفتيم:

فلان معط.

قوله: لانه اما ان يجعل الفعل: ضمير در [لانّه‌] به معناى [شأن‌] ميباشد.

قوله: دلت عليه قرينة: ضمير در [عليه‌] به مفعول مخصوص راجع است.