توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٩ - معرفه آوردن مسند

جمع بين دو كلام مصنف‌

وجه جمع بين دو كلام مصنف همان استكه برخى از نحات گفته است و آن اينكه:

اصل در وضع تعريف اضافه بر لحاظ و اعتبار عهد مى‌باشد و الّا اگر اين معنا نمى‌بود فرقى بين غلام زيد و غلام لزيد نبايد باشد و در نتيجه نبايد يكى معرفه و ديگرى نكره محسوب شود ولى در عين حال بسيار اتفاق افتاده كه گفته مى‌شود: جائنى غلام زيد.

بدون اينكه اشاره بفرد معينى بشود همانطورى كه در معرف بالف و لام نيز امر چنين مى‌باشد و اين البته خلاف وضع اضافه است و به هر تقدير آنچه مصنف در اينجا گفته ناظر باصل وضع بوده و كلامش در ايضاح نظر به خلاف اصل دارد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: على امر معلوم له: مقصود از [امر] مبتداء بوده و ضمير در [له‌] به سامع راجع است.

قوله: باحدى طرق التعريف: همچون علميّت و موصوليّت و اضمار و اضافه و غير اينها.

قوله: يعنى انه يجب عند تعريف المسند اليه: ضمير در [انّه‌] بمعناى [شأن‌] مى‌باشد.

قوله: و مسند معرفة: اين جمله حاليه مى‌باشد.

قوله: سواء يتّحد الطريقان: يعنى دو طريق تعريف در مبتداء و خبر.