توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٣ - اعتبار برخى از خصوصيات در لو

ماضى استعمال كنند چون اظهر خواص فعل ماضى در آن وجود دارد چنانچه در آيه شريفه: و لو ترى اذ وقفوا على النار ، بجاى و لو رأيت، و لو ترى گفته شده.

قوله: و دخولها على المضارع: ضمير در [دخولها] به [لو] راجع است.

قوله: و لو ترى اذ وقفوا الخ‌ : سوره انعام آيه (٢٧).

قوله: او لكل من تأتى منه الرّؤية: يعنى خطاب متوجه مخاطب معينى نيست بلكه جملگى مى‌توانند كفّار را در اينحال ببينند زيرا فضاحت و بشاعت حال ايشان بنحوى است كه از ديدگاه‌گان احدى مخفى نيستند.

قوله: اروها حتى يعاينوا: كلمه [اروها] فعل ماضى مجهول از باب افعال بوده و ضمير نائب فاعلى آن بكفّار راجع است و اين عبارت تفسير اول براى [وقفوا] مى‌باشد.

قوله: او اطلعوا عليها اطلاعا هى تحتهم: ضمير نائب فاعلى در [اطّلعوا] به كفّار عود كرده و ضمائر مؤنّث كه در اينعبارت آمده جملگى به [نار] راجع مى‌باشند و اين جمله تفسير دوم است براى [وقفوا].

قوله: او ادخلواها فعرفوا مقدار عذابها: ضمير نائب فاعلى در [ادخلوها] و ضمير فاعلى در [عرفوا] به كفار راجع بوده و ضمائر مؤنّث جملگى به [النّار] برمى‌گردند و اين عبارت تفسير است براى [وقفوا].

قوله: عمّن لا خلاف فى اخباره: يعنى عمّن لا كذب فى اخباره.

قوله: فهذه الحالة الخ: يعنى حالت كفار.

قوله: لكنها جعلت بمنزلة الماضى: ضمائر مؤنّث به حالت عود مى‌كنند.