توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣١٢ - مزيت«انما» بر عطف

ترجمه‌

مزيت «انما» بر عطف‌

مصنف گويد:

مزيت [انّما] بر عطف اينست كه با انما هردو حكم با هم معقول مى‌باشند.

و بهترين مواقع انما در مورد تعريض است مثل: انّما يتذكّر اولوا الالباب‌ ، چه آنكه اين آيه در مقام تعريض است به اينكه كفّار از كثرت جهل و نادانى همچون بهائم بوده بطورى كه اميد تأمل و نظر از ايشان نبوده همانطورى كه اميد آن از بهائم نمى‌باشد.

شارح گويد:

ضمير در [منها] به [انّما] راجع بوده و مقصود از [الحكمان‌] اثبات شيئ براى امر مذكور و نفى آن از غيرش مى‌باشد و حاصل آنكه در موارد استعمال [انّما] هردو حكم معقول و دفعتا متصوّر ميباشند بخلاف مواضعى كه از عطف استفاده مى‌شود چه آنكه از آن ابتداء اثبات استفاده شده و سپس نفى فهميده مى‌شود و هرگز نمى‌توان آندو را با هم و دفعتا فهميد مانند: زيد قائم لا قاعد يا بعكس ما زيد قائما بل قاعدا و ضمير مؤنّث در [احسن مواقعها] به انّما راجعست و حاصل مقصود اينست كه:

بهترين مواضع استعمال [انّما] مواردى است كه با آن كسى را مورد تعريض قرار مى‌دهند مانند:

انما يتذكر اولوا الالباب‌ چه آنكه اين آيه شريفه در مقام تعريض است به اينكه كفار از فرط و كثرت نادانى همچون بهائم و چهارپايان هستند بنحوى كه اميد تأمل و فكر از ايشان منقطع بوده همانطورى كه اين اميد به‌