توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٩٥ - اختلاف طرق قصر با هم
قبلا با لاء عاطفه ديگرى نفى نمود مثلا بگوئيم: جائنى الرّجال لا النّساء لا هند، چه آنكه گفتيد شرط منفى بلاء آن است كه قبلا با ادوات ديگر نفى، نفى نشده باشد از مفهوم اين كلام استفاده مىشود كه اگر با خود لاء عاطفه نفى شده باشد اشكالى ندارد.
جواب
شارح گويد:
اين سئوال و اشكال نبايد طرح شود زيرا ميگوئيم مرجع ضمير [بغيرها] در عبارت مصنف شخص لاء عاطفه مىباشد، بنابراين معناى عبارت چنين مىشود:
شرط منفى بلاء عاطفه اينست كه قبل از لاء عاطفه بغير همين لائى كه نفى شده، نفى نشده باشد و معلوم است كه نفى شئ قبل از لاء بنفس همين لاء ممتنع مىباشد زيرا ممتنع و محال است شيئى را پيش از آوردن [لاء] به آن نفى نمود و اين امر مثل آنستكه گفته شود:
دأب و عادت مرد كريم آنست كه غير خود را اذيّت نكند.
از اين عبارت چنين فهميده مىشود كه وى غير خود را آزار نمىكند اعم از آنكه آن غير كريم بوده يا كريم باشد.
سپس در دنباله وجه سوم از وجه فرق مىگويد:
ولى نفى به لاء عاطفه با اخيرين يعنى انما و تقديم اجتماع ميكند لذا مىتوان گفت:
انما انا تميمى لا قيسى يا هو يأتينى لا عمرو.
زيرا نفى در ايندو يعنى در اخيرين مانند نفى و استثناء مورد تنصيص و تصريح نيست لذا منفى به لاء عاطفه منفى بغير خود از ادوات نفى نبوده