توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٦٨ - شرط قصر

تنافى در اعتقاد مخاطب مى‌باشد.

جواب‌

شارح گويد:

اين سخن نبايد طرح شود زيرا مى‌گوئيم:

اما اينكه شرط مذكور، شرط حسن قصر است نه شرط صحت آن لفظ عبارت اصلا بر آن دلالتى ندارد مضافا به اينكه قبول نداريم قول ما كه مى‌گوئيم: ما زيد الا شاعر در مقابل كسى كه اعتقاد بكاتب بودن زيد داشته و وى را شاعر نمى‌داند حسن نداشته باشد.

و اما اينكه تنافى در اعتقاد مخاطب باشد اين بيان وافى و موجب توجيه نمى‌گردد زيرا تنافى بحسب اعتقاد مخاطب از آنچه قبلا در تفسير اين قسم از قصر ذكر گرديد و گفته شد كه قصر قلب آن است كه مخاطب در آن اعتقاد عكس را داشته باشد فهميده مى‌شود لذا اشتراط دوباره امرى است ضايع و لغو و نيز بايد بگوئيم:

اگر اين احتمال دوم مقصود مصنف باشد اينكه گفت سكاكى در قصر قلب تنافى وصفين را شرط نكرده كلام صحيحى نمى‌باشد.

سپس شارح مى‌گويد:

مصنف علت اشتراط تنافى دو وصف را اينطور آورده:

لازمست در باب قصر قلب دو وصف با هم متنافى باشند تا اثبات احد الوصفين مشعر به انتفاء غيرش باشد ولى در اين تقرير مصنف اشكال و مناقشه داريم كه وجه آن را در شرح يعنى كتاب مطول بيان نموده‌ايم.

و در ذيل [و قصر التعيين اعمّ‌] مى‌گويد:

يعنى قصر تعيين اعم است از اينكه وصفان در آن با هم تباين داشته‌