تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٨٢ - طرح مسئله از حيث شبهه موضوعى

انداختن صدا در گلو مى‌باشد و واضح و روشن است كه صرف اين امر غناء نيست مشروط باينكه بنحو لهو و الحان فسق و فجور نباشد، بنابراين مقصود از امر نمودن به ترجيع آنستكه:

قرآن را همچون عبارات كتب در وقت مقابله نمودن، نخوانيد بلكه آنرا با صوت و الحان خوش قرائت نمائيد و همواره با صدائى كه مشتمل بر ترجيع است تلاوت كنيد و بديهى است مجرّد ترجيع غناء نيست ازاينرو غناء در فرموده حضرت نبوّى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه فرمودند:

يرجّعون القرآن ترجيع الغناء، نوعى از ترجيع قرار داده شده است و بعبارت ديگر:

ترجيع بانحاء و انواع مختلفى صورت گرفته كه يك نوع آن غناء است و حرام مى‌باشد.

و طبق آنچه از كتاب شمس العلوم حكايت شده: ترجيع عبارتست از ترديد صوت مانند ترجيع اهل الحان و صاحب قرائت و غناء.

و خلاصه كلام آنكه بين دو خبر مذكور همچنين بين آنها و آنچه بر حرمت غناء حتّى در قرآن دلالت دارد تنافى وجود ندارد و وجود تهافت و تعارض بزعم مرحوم صاحب كفايه بين اخبار جواز و احاديث دالّه بر منع اساسى ندارد.

وى در پاره‌اى از كلماتش كه قبلا نقل شد و آن عبارت بود از عدم تحقّق لهو در قرائت قرآن و غيرش همچون مراثى و ادعيه، تبعيّت از مرحوم محقّق اردبيلى نموده و همچون ايشان فرموده است.

كلام مرحوم محقّق اردبيلى‌

مرحوم محقّق اردبيلى پس از آنكه استثناء مراثى و غير آن از غناء باين بيان توجيه نموده كه اجماعى بر حرمت غناء ثابت نيست مگر در غير مراثى و امثال آن و نيز اخبار وارده در تحريم غناء صحيح نبوده و صريح در تحريم بطور مطلق نمى‌باشند، فرموده:

مى‌توان در تأييد استثناء مراثى گفت: