تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٨٨ - مسئله چهارم حكم تصاوير

ابتداء آنرا مجسّم كرده و سپس در آن نفح روح كند و چون دميدن روح در نقش و صورت ممكن نيست لاجرم مراد از « من صوّر صورة» ساختن مجسّمه است نه ترسيم صورت.

اشكال مرحوم مصنّف در استظهار مذكور

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

استظهار مذكور صحيح نيست زيرا عمده اعتماد مستظهر به « ان ينفخ فيها» است و آنرا قرينه قرار داده بر اينكه مقصود از « من صوّر صورة» ساختن مجسّمه است نه ترسيم و تصوير صورت باين ادّعا كه نفخ روح در صورت ممكن نيست ولى در جواب اين تقرير مى‌گوئيم:

اگرچه نفخ روح در نفس صورت ممكن نيست ولى بملاحظه محلّى كه در آن رسم شده نفخ امكان‌پذير است لذا هيچ اشكالى ندارد كه مقصود از « من صوّر صورة» همان نفس تصوير بوده و مراد از دميدن روح در آن، دميدن در آن بملاحظه محلّى باشد كه صورت در آن نقش بسته شده مثل كاغذ، سنگ و چوب و امثال اينها بلكه مى‌توان ادّعاء كرد كه لازم نيست محلّ را ملاحظه نمود بلكه نفخ روح در نفس صورت نيز ممكنست چنانچه حضرت ثامن الحجج عليه السّلام در مجلس خليفه عبّاسى به عكس شيرى كه روى پرده منقوش بود امر فرمودند ساحر در مجلس را اخذ كند.

و مى‌توان گفت دميدن روح در صورت بملاحظه رنگ نقش امرى است ممكن چه آنكه رنگ در حقيقت اجزاء لطيفى بوده كه جسم مى‌باشند ازاينرو نفخ روح در نفس نقش كه با رنگ ترسيم شده بدون اشكال مى‌باشد.

و حاصل كلام آنكه:

مثل اين عبارت يعنى « ان ينفخ فيها» را نمى‌توان قرينه عرفى بر اين قرار داد كه مراد از « من صوّر صورة» ساختن مجسّمه مى‌باشد.

سپس مى‌فرمايند: