تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٨٠ - مسئله ششم تنجيم و حكم آن

و دسته‌اى ديگر مى‌گويند: كواكب فاعل موجب و غير مختار مى‌باشند.

مقاله مرحوم سيّد مرتضى‌

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

و همين رأى از كلام سيّد عليه الرّحمه نيز ظاهر مى‌شود، وى بعد از اطاله كلام در تشنيع بر منجّمين مى‌فرمايند: در بين منجّمين احدى يافت نمى‌شود كه بگويد:

خداوند متعال عادت را بر اين جارى كرده كه وقتى بعضى از نجوم با برجى ديگر قرب يا بعد پيدا كند افعال و اوضاعى در خارج پديد مى‌آيد بدون اينكه كواكب كوچكترين تأثيرى در آنها داشته باشند.

پس از آن فرموده:

و كسيكه اين مذهب را الآن و در اينعصر ادّعاء نمايد، پس وى بخلاف عقيده قدماء قائل بوده و نزد مسلمين خود را بدين اسلام منتسب كرده است.

تمام شد كلام مرحوم سيّد مرتضى.

مقاله مرحوم سيّد بن طاووس‌

مصنّف (ره) مى‌فرمايند:

ولى از ظاهر كلامى كه از سيّد بن طاووس عليه الرّحمه حكايت شده اينطور استفاده مى‌شود كه سيّد مرتضى اينمعنا را (يعنى اينكه در وقت قرب و بعد كواكب و نجوم نسبت بيكديگر خداوند عادت را بر اين جارى نموده كه حادثه و يا وضع كذائى را در خارج ايجاد كند) منكر است چه آنكه ابن طاووس فرموده:

براى نجوم علامات و نشانه‌هائى است بر حدوث حادثات ولى درعين‌حال ممكنست قادر حكيم بواسطه احسان و دادن صدقه و دعا كردن و غير آن از اسباب ديگر آنها را تغيير دهد.

وى تعلّم علم نجوم و نگريستن در قواعد آن و عمل كردن بآن را تجويز نموده مشروط باينكه شخص به مؤثّر بودن آنها معتقد نباشد و اخبار دالّه بر نهى را بر صورتى حمل نموده كه شخص به مؤثّر بودن آنها معتقد باشد سپس بر سيّد مرتضى اشكال‌