تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٩٢ - مسئله ششم تنجيم و حكم آن

حضرت فرمودند:

ايشان داناترين مردم باين علم بودند.

و از جمله آنها: خبر ريّان بن صلت است، وى مى‌گويد:

صباح بن نصر هندى محضر حضرت ابى الحسن الرّضا عليه السّلام مشرّف شد و از ايشان راجع به نجوم سؤال كرد؟ حضرت فرمودند:

نجوم علمى است كه در اصل صحيح مى‌باشد، گفته‌اند اوّل كسى كه در نجوم سخن راند ادريس پيامبر عليه السّلام بوده و ذو القرنين نيز در آن مهارت و استادى داشته و اصل اينعلم نزد خداوند عزّ و جلّ مى‌باشد.

و از جمله آنها: روايتى است از معلّى بن خنيس، وى مى‌گويد:

از حضرت ابا عبد اللّه عليه السّلام راجع به نجوم سؤال كرده و عرض كردم آيا حقّ است يا خير؟ حضرت فرمودند:

بلى، حقّ است چه آنكه خداوند عزّ و جلّ مشترى را در صورت مردى به كره خاك فرستاد و آن مردى از عجم را انتخاب كرده و بوى اينعلم را تعليم كرد ولى او كاملا آنرا فرانگرفت پس به بلد هند آمد و به مردى از اين خطّه آنرا ياد داد و وى آنرا كاملا ياد گرفت لذا علم نجوم از اين خاك به نقاط ديگر منتشر شد.

و حضرت فرمودند:

طائفه‌اى مى‌گويند: نجوم علمى است از علوم انبياء و بخاطر اسبابى چند اينعلم را بانبياء اختصاص داده‌اند و منجّمين نكات دقيق و ظريف آنرا نيافته لذا حقّ را به كذب مخلوط كرده‌اند. و غير اين اخبار از رواياتى كه جملگى بر صحّت اينعلم فى حدّ نفسه دلالت دارند.

شرح مطلوب‌

قوله: و ما افاده رحمه اللّه: ضمير فاعلى در « افاده » به شيخ بهائى (ره) راجع است.

قوله: فى رواية هشام الآتيه الخ: اين روايت را مرحوم صاحب وسائل در ج (١٢) ص (١٠٢) باين شرح نقل نموده: