تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥١٦ - نقل كلمات اهل لغت در معناى رشوه

لغات وارد در اخبار و آيات معنا گرديده شده.

قوله: او تمشيت باطل: يعنى رواج و رونق دادن امر باطل.

قوله: و عن المصباح: اسم كامل اين كتاب مصباح المنير بوده و از كتب لغت معتبر مى‌باشد صاحب اين كتاب فيوّمى نام دارد.

قوله: ليحكم له: ضمير فاعلى در « يحكم » به حاكم و ضمير در « له » به شخص عود مى‌كند.

قوله: او يحمله على ما يريد: ضمير فاعلى در « يحمله » به شخص و ضمير مفعولى به حاكم راجع است چنانچه ضمير فاعلى در « يريد » به شخص برمى‌گردد.

قوله: و عن النّهاية: كتاب لغتى است مشابه با مجمع البحرين با اين تفاوت كه مجمع البحرين براى لغات وارد در روايات و اخبار شيعه نوشته شده ولى نهايه لغات و كلمات در اخبار و احاديث اهل سنت را معنا كرده و صاحب آن ابن اثير مى‌باشد.

قوله: يسعى بينهما: يعنى بين راشى و مرتشى.

قوله: و هو الحكم له حقّا كان او باطلا: يعنى اينطور نيست كه حاكم در مقابل حكم باطل مطالبه رشوه كند بلكه گاهى در قبال حكم بحقّ نيز درخواست آن را مى‌نمايد.

قوله: فاطلق عليه الرّشوة: يعنى اطلاق مجازى.

قوله: و منه يظهر حرمة الخ: ضمير در « منه » به كون المراد من الرّشوة الجعل راجع است.

قوله: و المشهور المنع مطلقا: چه حكومت و قضاوت بر حاكم متعيّن بوده و چه متعيّن نباشد.

قوله: و لعلّه لحمل الاحتياج الخ: ضمير در « لعلّه » به دعوى جامع المقاصد راجع است.

قوله: و ان كان بينهما فرق عند المتشرّعة: ضمير در « بينهما » به اجر و جعل عود مى‌كند.

متن:

و ربّما يستدلّ على المنع بصحيحة ابن سنان قال: سئل أبو عبد اللّه‌