تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٤٠ - دنباله مقاله صاحب مفتاح الكرامه عليه الرحمه

قوله: ما هو غناء عرفا عنه: ضمير در « عنه » به اطراف فعلى راجع است.

قوله: و كان هذا هو الّذى: مشار اليه « هذا » خلو اكثر غناءهاى عرفى از اطراب فعلى مى‌باشد.

قوله: و تبعه فى مجمع الفائدة و غيره: ضمير مفعولى در « تبعه » به شهيد ثانى (ره) و در « غيره » به مجمع الفائده راجع مى‌باشد.

قوله: و لعلّ هذا ايضا: مشار اليه « هذا » خلوّ اكثر غناءهاى عرفى از اطراب فعلى مى‌باشد.

قوله: انّ الاطراب فى تعريف الغناء: يعنى فى تعريف الفقهاء للغناء.

قوله: و ان توهّمه: يعنى اگرچه صاحب مجمع البحرين توهّم كرده ايندو تعريف (تعريف فقهاء و تعريف اهل لغت) با هم متّحد مى‌باشند.

قوله: صاحب مجمع البحرين: يعنى مرحوم طريحى.

قوله: قال رحمه اللّه: ضمير فاعلى در « قال » به صاحب مجمع البحرين راجع است.

قوله: انّ المراد بالتّطريب و الاطراب: كه در تعريف فقهاء ذكر مى‌شود.

قوله: غير الطّرب بمعنى الخّفة الخ: يعنى غير از طربى است كه در تعريف اهل لغت آمده.

قوله: كما توهّمه صاحب مجمع البحرين: يعنى آنطوريكه صاحب مجمع البيان توهّم كرده و تعريف فقهاء و اهل لغت را متّحد دانسته.

قوله: فانطبق على المشهور: ضمير نائب فاعلى در « انطبق » به تعريف صاحب قاموس راجع است.

قوله: فكان لازما للاطّراب و التّطريب: يعنى ترجيعى كه عبارت است از تقارب ضروب حركات صوت از لوازم اطراب و تطريبى است كه همان مدّ الصّوت و تحسينه مى‌باشند، پس مى‌توان گفت هريك از ترجيع و تطريب فعلى از افعال صاحب صوت بوده اگرچه مستلزم نفس حس صوت كه صفت صدا است نباشند.

متن:

و فيه انّ الطّرب اذا كان معناه على ما تقدّم من الجوهري و الزّمخشري هو