تفسير نمونه ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٦ - تفسير بدترين بارى كه بر دوش مىكشند!
در مسيرشان دلگرم مىسازد.
تاريخ چراغى است كه مسير زندگى انسانها را روشن مىسازد، و جادهها را براى حركت مردم امروز باز و هموار مىكند.
تاريخ تربيتكننده انسانهاى امروز و انسانهاى امروز سازنده تاريخ فردايند.
خلاصه تاريخ يكى از اسباب هدايت الهى است.
ولى اشتباه نشود به همان اندازه كه بيان يك تاريخ راستين، سازنده و تربيت كننده است، تاريخهاى ساختگى و تحريف يافته، فوق العاده مايه گمراهى است و به همين دليل آنها كه دلهاى بيمارى دارند، هميشه سعى كردهاند با تحريف تاريخ انسانها را فريب دهند و از راه خدا بازدارند و نبايد فراموش كنيم كه تحريف در تاريخ فراوان است [١] ذكر اين نكته نيز لازم است كه كلمه" ذكر" در اينجا و در بسيارى ديگر از آيات قرآن اشاره به خود قرآن مىكند، چرا كه آياتش موجب تذكر و ياد- آورى انسانها و بيدارى و هشيارى است.
آرى اعراض از پروردگار، انسان را به آن چنان بيراههها مىكشاند كه بارهاى سنگينى از انواع گناهان و انحرافات فكرى و عقيدتى را بر دوش او مىنهد
[١] در زمينه تاريخ و اهميت آن در آغاز سوره يوسف، و پايان آن (جلد ٩ صفحه ٢٩٢ و جلد دهم صفحه ١٠٠)، و همچنين ذيل آيه ١٢٠ سوره هود (جلد ٩ صفحه ٢٨٣) بحث كردهايم.