باشد ولی بر بشری وحی نفرستد " . این همان استدلال از خداست بر وجود نبوت و وحی . این دیگر آئین‌نامه هم نیست که برای خدا معین شده باشد . در قسمت دوم استدلال می‌کند بر امر موجود ، [ و مجموعا چنین می‌شود : ] " نه خدا را شناخته است و نه این اثر موجود را تشخیص داده است که‌ کتابهای آسمانی باشد " . از هر دو راه استدلال شده و به اصطلاح هم دلیل‌ لمی آورده است ( چون آن کسی که منکر بوده ، خدا را قائل بوده ، گفت خدا بر بشر چیزی نازل نکرده . می‌گوید نه ، اگر تو خدا را شناخته بودی چنین‌ حرفی نمی‌زدی ) [ و هم دلیل انی ، زیرا ] بعد هم استناد می‌کند به اثرشان ، به شاهد و دلیلشان که در خارج وجود دارد که کتاب آسمانی باشد . آیه دیگر در سوره اسراء آیه ٩٥ است در جواب کسانی که می‌گفتند اگر خدا می‌خواست رسولی بفرستد و وحیی نازل کند و پیامی برای ما بفرستد چرا یک‌ بشر را بفرستد ، باید یک فرشته را می‌فرستاد . در جواب اینها جوابهای‌ مختلف و متعدد نوشته شده است که اگر ما فرشته را بر شما می‌فرستادیم باز باید او را بشری قرار می‌دادیم ( « و جعلنا رجلا » ) . به آن استدلال کار نداریم . یک استدلال دیگر این است که : اگر در روی زمین فرشتگانی بودند آنوقت‌ ما بر آنها رسولی از نوع فرشتگان می‌فرستادیم . از این آیه فهمیده می‌شود که چون شما بشر هستید خداوند برای شما هادی‌ای از نوع بشر می‌فرستند : فرشتگانی در روی زمین نیستند ولی اگر فرشتگان در روی زمین می‌بودند ما که‌ خدا هستیم آنها را هم مهمل و بی‌هدایت نمی‌گذاشتیم ، باز آنها را هم از طریق یک فرشته‌ای هدایت می‌کردیم ، یعنی ما که ما هستیم نه بشر را مهمل‌ می‌گذاریم در امر هدایت و نه فرشتگان را . در آن جلسه این آیه را خواندم : " « لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الکتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط »" ( که قرآن به‌طور علت غایی بیان می‌کند ) یعنی ما پیغمبران را فرستادیم برای همین که‌ عدالت در میان بشر برقرار بشود ، یعنی قرآن این مطلب را مسلم گرفته‌ است که اگر پیغمبران در دنیا نمی‌آمدند عدالتی در زندگی بشر وجود نمی‌داشت ، ولی البته چون بنابر اجبار نیست ، همین مقدار که بشر وسیله‌ داشته باشد ، وسیله اینکه عدالتی در کار باشد ، که وقتی وسیله بود لابد افراد زیادی به او می‌گویند این کار خواهد شد . اگر این نیاز به قانونی که‌ از طرف خدا وحی بشود و مردم به آن ایمان داشته باشند در کار نبود یا بشر از راه دیگر این را تهیه می‌کرد ، این