« غرائبه » " [١] شگفتیهای قرآن تمام نمی‌شود ، عجائب قرآن پایان‌ نمی‌پذیرد . معلوم است که پیغمبر اکرم از روز اول نظر داشته است به این‌ مطلب که آنچه که امروز بشر درباره قرآن کشف می‌کند آخرین حد قرآن نیست‌ ، محتویات قرآن چیست ؟ آن چیزهایی است که تدریجا در آینده باید کشف‌ کنند و بفهمند ، و حقا وقتی که ما در حدود فهم و فکر خودمان نگاه می‌کنیم‌ می‌بینیم که آنچه که امروز بشر درباره اعجاز قرآن چه از جنبه زیبائی و چه‌ از جنبه علمی و مخصوصا از جنبه علمی کشف می‌کند و واقعا می‌فهمد و واقعا هم به دل انسان می‌چسبد نه یک چیزی که بخواهند ببندند و پیش خود بسازند ، خیلی بیش از آن چیزی است که مثلا در ده قرن قبل چه از نظر زیبایی و چه‌ از نظر علمی و فکری می‌فهمیده‌اند .
غرض این است که در اعجاز قرآن اگر بخواهیم بحث کنیم در دو مقوله‌ باید بحث کنیم ، یکی مقوله زیبایی و دیگری مقوله علمی و فکری ، که مقوله‌ زیبایی از لفظ و معنا توأم است ، لهذا می‌گوییم لفظی ، و مقوله علمی فقط مربوط به معناست ، لهذا به آن می‌گوییم معنوی و علمی و فکری . ابتدا از همان جنبه زیبایی قرآن بحث می‌کنیم .

سبک بیان قرآن

اولا قرآن یک سبک بیان مخصوصی است . اجمالا می‌دانیم که سبکها [ متفاوتند ] . لااقل در فارسی می‌توانیم بشناسیم که سبک عبارتها با هم خیلی‌ فرق می‌کند . مثلا سبک نثر سعدی یک سبک مخصوص به خود است . سبک صاحب‌ ناسخ‌التواریخ سبک دیگری است به طوری که اگر انسان عبارتی از آن را بخواند می‌فهمید که این سبک سبک ناسخ است . من چون ناسخ التواریخ را زیاد خوانده‌ام اگر کسی عبارتی از آن بخواند فورا می‌فهمم که این عبارت‌ مال ناسخ التواریخ است . تاریخ و صاف سبک دیگری است ، و حتی همین‌ نویسندگان درجه اولی که ما الان داریم که هر کدام یک سبک مخصوص به خود دارند باز هر کدام یک روش مخصوص به خود دارند . در عربی هم که این‌ مطلب زیاد است . قرآن یک سبک و اسلوب مخصوص به خود است . اگر ما یک آیه قرآن را در میان نهج‌البلاغه بگذاریم که در بلاغت

[١] نهج البلاغه ، خطبه . ١٨