نبوت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤٤

تو مپندار که مجنون سر خود مجنون شد [١] از سمک تا به سماکش کشش‌ لیلا برد وقتی می‌خواهد این مطلب را در یک قالب زیبا بگوید ناچار است یک امر محسوس یعنی یک عشق حسی را ، مجنونی و لیلایی را بیاورد و بعد اینجور فرض کند که مجنون از پایین‌ترین درجات به عالی‌ترین درجات بالا رفته است‌ و آن چیزی که مجنون را بالا می‌برد لیلا بود یعنی آن جاذبه و آن قدرت عشق‌ او بود که این را بالا می‌برد . یا حافظ همین معنا را به این عبارت می‌گوید : بلبل از فیض گل آموخت سخن ورنه نبود اینهمه قول و غزل تعبیه در منقارش اینها از تنگی قافیه است ، یعنی اگر این لباس را بر این معانی نپوشند نمی‌توانند زیبایش بکنند ، باید این لباسها را بر تن این معانی بپوشانند تا زیبا و جذاب بشود ، دیگران حفظ بکنند و از این مجاز به یک حقیقت‌ برسند ( المجاز قنطره الحقیقه ) ولی قرآن ابدا این جور چیزها را نیاورده‌ و این از نهایت و کمال قدرت قرآن است ، یعنی متوسل به چنین جامه‌هایی‌ نشده است برای اینکه معنا را لطیف کند و لطیف وارد اذهان نماید .
موضوعات قرآن چیست ؟ " « الحمد لله رب العالمین »" خدا را به عنوان‌ مربی و پرورش دهنده انواعی از جهانها و آن کسی که همه جهانها را از نقص‌ به کمال می‌برد [ معرفی می‌کند ] . همین معنا را با این عبارت ذکر می‌کند و در عین حال زیبا و لطیف است ، فوق‌العاده هم زیبا و لطیف است . یا : " « قل هو الله احد ٠ الله الصمد ٠ لم یلد و لم یولد ٠ و لم یکن له کفوا احد »" [٢] کدامیک از آن جامه‌های حسی که این معشوق و محبوب را برای‌ بشر زیبا می‌کند در اینجا پوشانده شده است ؟ " « الله ولی الذین امنوا یخرجهم من الظلمات الی النور و الذین کفروا اولیائهم الطاغوت یخرجونهم‌ من النور الی الظلمات اولئک اصحاب النار هم فیها خالدون »" [٣] کلمه ظلمت و نور را آورده بدون اینکه در آن مجاز باشد ، چون ظلمت واقعا ظلمت است و نور واقعا نور است یعنی نور حسی یک مصداق نور است ، روشنایی روشنایی است. " « لا اکراه فی الدین قد تبین الرشد من الغی فمن‌