یکدیگر قرار می‌دهند و این اعجاب را بر می‌انگیزد . در قرآن اتفاقا تشبیه‌ هم زیاد به کار نرفته و با این حال زیباست و فوق‌العاده هم زیباست . تشبیه در قرآن بسیار کم است . قرآن در عین اینکه از مقوله زیبایی است‌ باز با عقل و روح و فکر انسان سر و کار دارد یعنی مسائلی که می‌گوید همان‌ مسائلی است که عقل می‌پذیرد . کتاب هدایت و راهنمایی است . شعر فقط زیبایی است ، راهی را نمی‌خواهد نشان بدهد . جایی که کسی می‌خواهد راهی‌ را نشان بدهد ، او دیگر نمی‌تواند با تعبیرات شاعرانه که همه‌اش تخیل‌ است راه را نشان بدهد . وقتی کسی می‌خواهد یک مطلب را برای دیگری بیان‌ کند باید همان عین حقیقت را به او بگوید ، و در قرآن با اینکه تمام‌ آیات آن تعلیم و یاد دادن است ، همان عین حقیقت را گفتن و بیان کردن‌ است ، در عین حال زیبایی هم هست . بوده‌اند در میان علمای اسلام که با توجه به اینکه قرآن در بسیاری از آیاتش به محتویات خودش یعنی به مطالبش تحدی می‌کند ، به اینکه ببینید چه مطالبی در اینجا هست ، و بعد مجذوب این جهت قرآن شده‌اند و به حق هم‌ مجذوب شده‌اند ، گفته‌اند این حرفها چیست که آمده‌اند قرآن را تنزل داده و گفته‌اند که " اعجاز قرآن در فصاحت و بلاغت آن است " . نخواسته‌اند مساله فصاحت و بلاغت را انکار کنند ، خواسته‌اند بگویند قرآن به این‌ جهتش اعتنایی ندارد . بعضی دیگر که مجذوب فصاحت و بلاغت قرآن شده‌اند به محتویات قرآن چندان توجه نکرده‌اند . ولی البته قول صحیح قول همان‌ اشخاصی است که می‌گویند هیچ جنبه را نباید مورد غفلت قرار داد ، قرآن‌ معجزه است هم به محتویات خودش و هم به لفظ و شکل و زیبایی خودش . چون‌ ما الان راجع به جنبه لفظی فی‌الجمله بحث می‌کنیم از این جهت است که راجع‌ به آن سخن می‌گوییم . به طور قطع ، تاریخ نشان می‌دهد که همان کاری که عصای موسی برای موسی‌ می‌کرده است قرآن برای پیغمبر می‌کرده است ، یعنی همین آیات قرآن را که‌ می‌خواند افراد کشیده می‌شدند و می‌آمدند به طرف اسلام . کارش همین بود ، و لهذا کفار قریش جلوی او را می‌گرفتند . آنها هم که می‌گفتند ساحر و جادوگر است مقصودشان این بود ، می‌گفتند در سخنش نوعی جادو به کار است . مثل‌ این جادوگرها که می‌گویند یک وردی یک چیزی می‌خوانند بعد یک کسی را می‌کشانند ، اینها هم به مردم می‌گفتند این جمله‌هایی که این می‌گوید یک‌ وردهای جادویی است که وقتی