نهج‌البلاغه هیچ کس شک نمی‌کند می‌بینیم آیه قرآن در آن نمایان و مشخص‌ است که این یک سبک است و آن سبک دیگری ، حتی در میان خطبه‌های حضرت‌ رسول [ نیز چنین است ] . حضرت رسول خطبه زیاد دارند ، خطبه‌هایی که خیلی‌ پر طنطنه و فصیح و بلیغ و در ردیف خطبه‌های نهج‌البلاغه است : " « ایها الناس ان ربکم واحد و ان اباکم واحد ، کلکم لادم و ادم من تراب ، لا فضل‌ لعربی علی عجمی الا بالتقوی » " [١] . کلام پیغمبر است ، ولی قرآن سبک‌ و اسلوبش سبک دیگری است . این کلمات به شکل دیگری با یکدیگر پیوسته‌ شده‌اند غیر از آن شکل . چنین سبکی در زبان عربی سابقه ندارد ( غیر عربی‌ که معنی ندارد بگوییم این سبک باشد ) ، نه تنها سابقه ندارد ، لاحقه هم‌ ندارد ، و این خیلی عجیب است . در خطبه‌های نهج البلاغه واقعا می‌شود خطبه‌ای و اقلا چند فرازی از یک بلیغ دیگر بگنجانند که آدم شک کند که آیا این از حضرت امیر هست یا نیست ، ولی قرآن سبکش لاحقه هم ندارد یعنی‌ هیچ کس نیامده و نتوانسته است یک سطر بیاورد که همان وضع خاص قرآن و همان اسلوب غیر قابل توصیف قرآن را داشته باشد که وقتی سر هم کنیم‌ بگوییم این با آیه قرآن چه فرق می‌کند ؟ آن نرمش عجیبی [ را ] که در این‌ سبک هست [ داشته باشد ] ، و لهذا هم بی‌سابقه است و هم غیر قابل تقلید.

معارضین قرآن

ما حتی استناد نمی‌کنیم به آن تقلیدهایی که بعضی اشخاص خواسته‌اند بکنند که آنقدر مفتضح و رسواست که برخی قائل به صرف شده‌اند یعنی می‌گویند چون‌ اینها خواسته‌اند با قرآن معارضه کنند خداوند اینها را مجازات کرده است‌ که اینها بیاید آنقدر [ سطح پایین ] بگویند که اصلا رسوا و مفتضح شوند ، یعنی وقتی خواسته‌اند با قرآن معارضه کنند ، آنقدر از سطح عادی هم پایین‌تر گفته‌اند که عده‌ای این را به نوعی مجازات الهی دانسته‌اند . به آنها ما استناد نمی‌کنیم ، ممکن است شما بگویید آنها را ما قبول نداریم . قرآن‌ مخالف زیاد داشته است . در عرب ، نه تنها در صدر اسلام ، در قرون بعدی‌ هم مخالف زیاد داشته آنهم مخالفینی که در زمان خودشان

[١] بحار ، ج / ٧٦ ص ٣٥٠ [ با اندکی اختلاف ] .