نبوت - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣١
او مجبور است که در یک چارچوب عمل کند یعنی یک مانعی جلویش را گرفته است که عمل نکند . صحبت مانع نیست ، صحبت اقتضای ذات است . اقتضای اراده او فقط این است ، اراده عالی او جز این ایجاب نمیکند ، نه اینکه ارادهاش میخواهد ایجاب کند ، مانعی جلویش را گرفته است . از این میگذریم . حقیقت این است که قانون علیت عمومی را نمی شود انکار کرد و حتی همان قانون سنخیت علت و معلول را هم نمیشود انکار کرد ، و با اینکه در این دو سه قرن اخیر علوم بر پایه مسائل حسی و تجربی قرار گرفته است و آنهایی که فقط روی حس و تجربه قضاوت کردهاند به حق علت و معلول را انکار کردهاند یعنی این جورگفتهاند که اگر ما فقط روی حس و تجربه قضاوت کنیم نباید قانون علت و معلول را بپذیریم ، آن را به حق گفتهاند ، ولی بعد بشر این مطلب را نپذیرفت ، از باب اینکه واقعا بشر نمیتواند مفاهیم ذهنی خودش را محدود کند به آنچه مستقیم از راه حواس دریافت میکند یعنی به آنچه که طبیعت مستقیم به او میرساند . ذهن انسان یک سلسله معانی انتزاعی دارد که روی همان معانی انتزاعی قانون کلی برای عالم درست میکند . این به جای خود ، ما روی مبنای اینها داریم میگوییم .
نظر علامه طباطبائی ( ره )
حال آن کسانی که قانون علیت عامه و قانون ضرورت علت و معلول را قبول کردهاند چه میتوانند بگویند ؟ آقای طباطبایی در کتاب تفسیر المیزان بحثی کردهاند راجع به معجزه . اگرچه قسمتهایی از بحث را یا نخواستهاند یا علت دیگری داشته که ذکر نکردهاند ولی در مجموع بحث جامعی کردهاند . ایشان مبنایی را ذکر میکنند که همان مبنایی است که قبل از ایشان هم دیگران ذکر کردهاند ، منتها ایشان بیشتر تکیه روی آیات قرآن کردهاند و همه آن مسائل را از آیات قرآن استخراج و استنباط میکنند . ایشان میفرمایند اینکه معجزه وجود دارد بر طبق آنچه که قرآن کریم فرموده قابل انکار نیست . قرآن قانون علیت عمومی را قبول دارد . راست است ، زیرا خود قرآن به اینها تمسک میکند . خدا وقتی میخواهد آیات خودش را برای ما ذکر کند مثلا میگوید : خداوند باران را فرستاد و به این وسیله برای شما گیاهان را رویانید . وقتی میخواهد حکمت خودش را بیان کند جور بودن اسباب و وسائل را ذکر میکند ،