ما به ماتریالیستها گفتیم که شما این را چگونه توجیه می‌کنید گفتند دیگر ما برای این توجیهی نداریم . به هر حال این مطلب که در اثر خواب مصنوعی ، حواس انسان یک حساسیتی‌ پیدا کند که از دور ببیند و از دور بشنود ، اجمالا نشان می‌دهد که در انسان‌ یک نیروهایی وجود دارد غیر از این نیروهایی که ما با آنها آشنا هستیم . حالا من به ماهیت و حقیقتش فعلا کار ندارم که بگویم این نیرو مجرد است‌ یا مجرد نیست ، با شرایط مادی جور در می‌آید یا جور در نمی‌آید . آن باشد تا علیحده درباره آن بحث کنیم . ولی آن مقداری که بشر می‌تواند به دست‌ بیاورد همین است که از طریق خواب مصنوعی و تعطیل کردن قوه حس و شعور و اراده و کنار زدن اینها می‌تواند قوه دیگری را که در روح او هست استخدام‌ کند و از این قوه کارهای خارق‌العاده ببیند . این ، راه را باز می‌کند برای‌ اینکه این قوه نهانی عجیب که در افراد هست و در حال خواب مصنوعی ظهور می‌کند آیا ممکن نیست بجای اینکه در اختیار یک فرد دیگر قرار بگیرد در اختیار شعور ظاهر خود انسان قرار بگیرد یعنی دیگر احتیاج نباشد ما شعور ظاهر را کنار بزنیم دیگری بیاید این قوه را به کار بیندازد ، بلکه افرادی‌ خودشان عامل باشند و خودشان معمول و به عبارت دیگر قوه اراده خودشان بر این شعور مرموز که در وجودشان حکمفرماست حکومت کند به‌طوری که هر وقت‌ بخواهند و اراده کنند آن قوه را به کار بیندازند ، بخواهد چیزی را حس‌ نکند حس نکند ، بخواهد سدی در مقابل عوامل خارجی ایجاد کند ، ایجاد کند . من خیال نمی‌کنم این مقدارها قابل تردید باشد .

داستان حاج شیخ حسن علی اصفهانی

شخصی است در مشهد به نام آقای سید ابوالحسن حافظیان ، همین [ شخص ] بود که چند سال پیش ضریح حضرت رضا را ساخت یعنی اعلان کرد و مردم پول‌ دادند و ساخت . وی شاگرد مرحوم آقا شیخ حسن علی اصفهانی معروف بوده که‌ لابد کم و بیش اسمش را شنیده‌اید و در اینکه او کارهای خارق‌العاده زیاد داشته من خیال نمی‌کنم اصلا بشود تردید کرد . همین آقای آیة الله خوانساری‌ حاضر برای من از خود حاج شیخ حسن علی بلا واسطه نقل کردند ، می‌گفتند که در وقتی که مرحوم حاج شیخ