یک مسأله دیگر : قرآن تعبیر می‌کند به " نزول " ( « نزل به الروح‌ الامین ») . نزولی پیدا شده . این نزول چیست ؟ نزول یا باید بگوییم‌ مکانی است که فرض این است که مکانی نیست ، جبرئیل از یک زمین دیگر که نمی‌آید اینجا ، [ و یا باید بگوییم معنوی است ] . مسلم اینجا نزولش‌ باید یک نزول معنوی باشد چون خود فوقیت و تحتیت در خود قرآن هم محصور نیست به فوقیت و تحتیت جسمانی و مکانی ، و در اصطلاح هیچ کس . قرآن‌ درباره خدا می‌فرماید : " « و هو القاهر فوق عباده »" [١] خداوند از ما فوق بندگان خودش قاهر بر آنهاست . و حتی در فوقیت و تحتیت‌های‌ اعتباری هم قرآن می‌گوید : " « قل هو القادر علی ان یبعث علیکم عذابا من‌ فوقکم او من تحت ارجلکم »" [٢] . شاید همه تفاسیر به اتفاق گفته‌ باشند عذاب از بالا یعنی از طبقه فوقانی ، یعنی از بالا دست هاتان ، و عذاب از پایین یعنی از ناحیه زیر دست هاتان مثل نوکرها ، کلفتها و کارگرها . پس اینکه قرآن می‌گوید این از فوقی نازل شده است به چه اعتبار است ؟ این یک فوقیت واقعی است یا اعتباری ؟ نه ، فوقیت واقعی است‌ برای اینکه آن جهان دیگر که جهان ماوراء طبیعت است ، واقعا فوقیتی یعنی‌ تسلطی بر این جهان دارد ( « و ان من شی‌ء الا عندنا خزائنه و ما ننزله الا بقدر معلوم ») [٣] قرآن می‌گوید هر چه در این دنیا هست از آن دنیا نازل شده ، هر چه ، نه فقط وحی ، چون هر چه در این دنیاست ظل آن دنیاست‌ و فیض آن دنیاست و فیض هر چیزی از او آمده ، پس او را می‌گوییم " از " ، او را مبدأ می‌گوییم و این را منتها . پس به این دلیل فوق است که‌ آن جهان جهان دیگری است ، جهان ما فوق طبیعت است و جهان ما فوق طبیعت‌ واقعا هم ما فوق طبیعت است به دلیل اینکه این جهان فیضی است از آنجا ، ترشحی است از آنجا ، و آنچه که در اینجا آمده از آنجا سرچشمه گرفته است‌ . پس چون این تماس [ تماس ] با سرچشمه هستی این جهان است ، از آن‌ جهت که تماس با سرچشمه این جهان است گفته می‌شود که از آنجا نازل شده‌ است . پس نزولش هم به این جهت است .

[١] انعام / . ١٨ [٢] انعام / . ٦٥ [٣] حجر / . ٢١