« و لا تعجل بالقران من قبل ان یقضی الیک وحیه غ) [١]. در آیه دیگر آمده: " « سنقرئک فلا تنسی »" [٢] تضمین کرد که تو بعد از این فراموش‌ نمی‌کنی ، مبتلا به فراموشی نخواهی شد ، پس نترس و با طمأنیه بگیر . مثل‌ شاگردی که شما می‌بینید که گاهی سر کلاس ( برای خودم اتفاق افتاده ) از این طرف شما دارید می‌گویید از آن طرف دانشجو دارد می‌نویسد ، می‌گویی آقا ننویس ، اگر بنویسی خوب نمی‌توانی یاد بگیری ، اول گوش کن خوب یاد بگیرد به ذهنت بسپار بعد برو بنویس . وحی هم به پیغمبر گفت در حالی که‌ می‌گوییم ، یاد آوری نکن ، تکرار نکن . ولی آنجا نگفتند برو در خانه‌ بنویس ، گفت ما تضمین می‌کنیم که یادت نرود ، غصه نخورد یادت نخواهد رفت . پس این هم مسأله استشعار .

. ٤ ادراک واسطه وحی

اکثر ، وحی واسطه هم دارد . این هم یک مطلبی است . نمی‌شود انکار کرد . یک حقیقتی است و باید به آن ایمان داشت چون یکی از چیزهایی که ما در قرآن داریم و باید به آن ایمان بیاوریم ملائکه است ( « کل امن بالله و ملائکته ») [٣] . این خودش یک ایمانی است که باید داشت . پیغمبران‌ معمولا [٤] وحی را به وسیله یک موجود دیگری - نه مستقیم از خدا - که‌ نام او " روح الامین " است ( « نزل به الروح الامین ») یا " روح‌ القدس " است در تعبیرات دیگر ، یا " جبرائیل " است در تعبیرات‌ دیگر ( اینها اسمهای مختلف از اوست ) می‌گیرد ، به وسیله او تلقی می‌کند و مستشعر به آن وسیله هم هست . ولی در غرائز و الهامات فردی این چیزها دیگر در کار نیست و کسی احساس و درک نمی‌کند .
با توجه به همه اینها - که اینها را اولیاء وحی توضیح داده‌اند - ما باید ببینیم چه فرضیه‌ای می‌توان گفت ( می‌گویم فرضیه ، چون در مسأله وحی‌ هیچ کس ادعا نکرده که من می‌توانم صد در صد حقیقتش را کشف کنم ، یک‌ پدیده مخصوص انبیاء بوده ) . تا حدودی که از همین قرائن به دست می‌آید یک فرضیه‌ای می‌شود گفت .

[١] طه / . ١١٤ [٢] اعلی / [٦] [٣] بقره / . ٢٨٥ [٤] نمی‌گویم همیشه اینطور است چون آیه‌ای از قرآن می‌خوانیم که تفسیر هم‌ شده که گاهی اینجور نیست .