مطلبها به نفع خداشناسی کشف می‌کنی ، راجع به خلقت و ریشه خلقت برو زیاد مطالعه کن ، بعد در همان جا دلیل برای خداشناسی پیدا می‌کنی ، در گردش شب و روز که روز پیدا می‌شود ، شب پیدا می‌شود ، در رابطه مخصوص‌ خورشید و زمین زیاد برو کار کن ، در همین جا دلیل برای خداشناسی پیدا می‌کنی . در حرکت بادها زیاد مطالعه کن ، در همین جا دلیل برای خداشناسی‌ پیدا می‌کنی . در حرکت ابرها همین جور ، در ریزش باران همین جور ، در رابطه‌ای که میان ریزش باران و پیدایش گیاهان و حیوانات است ، در همه‌ اینها هر چه بیشتر فکر و مطالعه کنی بهتر برای شناسایی خدا دلیل پیدا می‌کنی .
خلاصه مطلب [١] اینکه ما سراغ هر مکتبی از مکتبهای خداشناسی دنیا برویم اگر یک سلسله مطالب خوب پیدا کنیم قطعا یک مطالب دور ریختنی‌ یا لااقل مطالب ناقص هم پیدا می‌کنیم که باید در جای دیگر تکمیل کنیم ، مثل الهیات ارسطو که فوق العاده ناقص است ، و قرآن تنها کتابی است‌ درباب الهیات که هر چه گفته درست گفته است و کسی هم بالاتر از آنچه که‌ قرآن گفته نگفته است . این خودش معنی اعجاز است و الا بشری که در حلقه‌ای از حلقات زندگی اجتماعی قرار گرفته است ، هر چه هم نابغه باشد ، خیلی هم که مهم باشد ، یک سلسله حرفهای درست دارد و یک سلسله حرفهای‌ نادرست ، که بعد زمان می‌آید حرفهای نادرستش را روشن می‌کند . وقتی که ما می‌بینیم یک کتاب در هزار و چهار صد سال پیش درباره الهیات مسائل‌ زیادی طرح کرده است که من قسمتی از آن مسائل را طرح کردم و همه مسائلی‌ که او طرح کرده است مسائل درستی است و خدشه بر آنها وارد نشده است و بلکه الهام بخش دیگران قرار گرفته است و بالاتر از کتابهای مقدس زمان‌ خودش و بالاتر از مکتبهای فلسفی زمان خودش در این زمینه صحبت کرده است‌ ، این دلیل بر آن است که یک مبدأ و ریشه‌ای دارد غیر از فکر و اندیشه‌ شخصی ، و این جور نبوده که تنها بنشیند و فکر کند و فکر خودش را سر هم‌ کند به صورت این آیات در آید ، از یک افق بالاتری این مسائل بر زبان او جاری شده است و زبان او وسیله‌ای بوده است برای یک بیان عالیتر ، و بلکه وجود او و قلب و روح او یک وسیله‌ای بوده است که این مطالب از جای دیگر بیاید و واقعا برای بشر راهنما واقع شود. از این مطلب می‌گذریم.

[١] هنوز هم یک سلسله مطالب هست ولی می‌خواهم از این بحث خارج بشوم.