نبوت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥

« للقلوب تسمع به بعد الوقرش و تبصر به بعد العشوش و تنقاد به بعد المعاندش و ما برح لله عزت الائه فی البرهة بعد البرهة و فی ازمان‌ الفترات عباد ناجاهم فی فکرهم و کلمهم فی ذات عقولهم » " [١] خدا ذکر را - یعنی یاد خودش را - مایه روشنی دلها قرار داده است ، به وسیله‌ همین یاد او بودن [٢] است که گوش انسان سنگینی‌اش برطرف می‌شود ، می‌شنود بعد از اینکه نمی‌شنید ، می‌بیند بعد از آنکه نمی‌دید ( اگر ما باشیم‌ و این تعبیر ، این را دو جور می‌شود معنی کرد : یکی اینکه " می‌شنود بعد از آنکه نمی‌شنید " مقصود کنایه است از اینکه سخنان حق را می‌شنید ولی در او اثر نمی‌گذاشت ولی بعد از این در او اثر می‌گذارد ، عبرتها را می‌دید ترتیب اثر نمی‌داد ، بعد از این ترتیب اثر می‌دهد . ولی احتمال بیشتر که‌ همان هم به نظر من مقصود است این است که چیزهایی می‌شنود که قبلا نمی‌شنید ، واقعا چیزهایی می‌شنود که قبلا نمی‌شنید ، واقعا چیزهایی می‌شنود که قبلا نمی‌شنید و واقعا چیزهایی می‌بیند که قبلا نمی‌دید ) " « و تنقاد به بعد المعاندش » " بعد می‌شود واقعا عبد ، منقاد ، خاضع در مقابل حق . قرینه ، این ما بعد است : " « و ما برح الله عزت الائه فی البرهة بعد البرهة » " دائما در جهان اینچنین بوده ، در فواصل متعدد ، در وقتی که پیغمبرانی‌ نبوده‌اند ( « و فی ازمان الفترات » ) همیشه خداوند بندگانی داشته است‌ که با آنها در فکرشان مناجات می‌کرده ( مناجات سخن سری را می‌گویند ) ، خداوند در فکر آنها با آنها سخن سری می‌گفته است " « و کلمهم فی ذات‌ عقولهم » " در عقل آنها با آنها سخن می‌گفته است . صد در صد این جمله‌ حضرت می‌خواهد بفهماند که تنها پیامبران نیستند که سخن حق را می‌شنوند و الهامی از ناحیه حق به آنها می‌شود ، افراد دیگری همیشه بوده‌اند و چنین‌ اشخاصی در جهان خواهند بود ، در عین حال پیغمبر هم نیستند .
پس این نظریه که نظریه سوم است مبتنی بر این اساس است ، یک نوع‌ انسان شناسی است ، خلاصه‌اش انسان‌شناسی است ، که در هر بشری کم و بیش‌ این استعداد هست ، حداقلش آن چیزی است که در بعضی از خوابها ظهور می‌کند . حتی فلاسفه هم این را از همین باب ذکر کرده‌اند . در حدیث هم‌ هست که رؤیای صادق یک جزء از هفتاد جزء نبوت است ، یعنی یک شعله و یک برق خیلی کوچکی است . هفتاد همیشه عددی است که برای کثرت آورده‌ می‌شود . مقصود این است که آن خیلی