خلاصه حرف ایشان و حرف دیگران این است که هیچ معجزه‌ای خارج از قانون‌ واقعی طبیعت - نه قانونی که بشر می‌شناسد ، قانونی که بشر می‌شناسد ممکن‌ است همان قانون طبیعت باشد ، ممکن است آن نباشد - نیست ولی توسل به‌ آن قانون یعنی کشف آن قانون و تسلط بر آن قانون و استفاده کردن از آن‌ قانون مقرون است به یک قدرت غیبی ماوراء الطبیعی ، که این احتیاج به‌ توضیح دارد . من باید مطلب دیگری را که ایشان نگفته‌اند توضیح بدهم تا مطلب روشن بشود - اگر چه امروز بحث ما کمی پیچیده‌تر و شاید گنگ‌تر بود - مطلبی که اتفاقا آقای شریعتی آن را ذکر کرده‌اند ولی برای اثبات‌ مدعاهای خودشان نه برای اثبات این مطلب ، و آن این است : در جهان فرق است میان نقض یک قانون و حکومت کردن یک قانون بر قانون دیگر . در مقام مثال ( البته اینها تمثیل است ) در قوانین اجتماعی‌ و اعتباری ، مثلا قانونی که مربوط به مالیات است ، یک وقت شما می‌آیید این قانون را نقض می‌کنید یعنی اصلا عمل نمی‌کنید ، خلافش رفتار می‌کنید ، و یک وقت شما خلاف می‌کنید بدون اینکه این قانون را نقض کرده باشید بلکه‌ از یک ماده قانونی دیگر واقعا استفاده می‌کنید . مثلا شما مؤسسه‌ای تأسیس‌ می‌کنید و می‌دانید که هر مؤسسه‌ای ، هر واحد حقوقی اگر دارایی داشته باشد گمرک چنین باید بدهند ، مالیات چنان باید بدهد . ولی شما می‌دانید که‌ اگر مؤسسه‌ای به صورت یک مؤسسه خیریه درآمد از گمرکات و مالیات معاف‌ است . بعد شما می‌آیید مؤسسه‌تان را به صورت یک مؤسسه خیریه درمی‌آورید یعنی واقعا یک قسمت خیریه هم در آن قرار می‌دهید و اصلا از تحت این‌ قانون خارج می‌شوید ، خودتان را مشمول قانون دیگری می‌کنید .
حکومت یک قانون بر قانون دیگر غیر از مسأله نقض قانون است . برای‌ این امر مثالی ذکر می‌کنند که مثال خوبی است و آن این است : بدن انسان‌ از نظر ترکیبات و

[١] حجر / . ٢١