پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٦٤ - اين مرد دروغگو را بشناسيد!

سازد (تا كريمان از كشتنش چشم بپوشند.) آگاه باشيد! به خدا سوگند، ياد مرگ مرا از سرگرم شدن به بازى و شوخى باز مى‌دارد، ولى فراموشى آخرت او را از سخن حق بازداشته است. او حاضر نشد با معاويه بيعت كند، مگر اينكه عطيّه و پاداشى از او بگيرد (و حكومت مصر را براى او تضمين نمايد) و در مقابل از دست دادن دينش، رشوه اندكى دريافت نمايد.

شرح و تفسير

اين مرد دروغگو را بشناسيد!

امام عليه السّلام سخن خود را از دروغ و تهمتى كه «عمرو بن عاص» نسبت به ساحت مقدّسش گفته بود، آغاز مى‌كند و به دنبال تكذيب آن، معرّفى گويايى نسبت به اين عنصر كثيف تاريخ اسلام، مى‌آورد.

دروغ اين بود كه: امام عليه السّلام بسيار شوخ طبع و مزّاح و- نعوذ باللّه- اهل هزل و باطل است، تا به اين بهانه، عدم شايستگى آن حضرت را براى امر خلافت- به زعم خود- ثابت كند.

مى‌فرمايد: «از «ابن نابغه» (پسر آن زن بدنام) در شگفتم! او براى مردم شام چنين وانمود مى‌كند كه من بسيار اهل مزاح و مردى شوخ طبعم، كه مردم را با شوخى و هزل، پيوسته سرگرم مى‌كنم.» (عجبا لابن النّابغة! [١] يزعم لأهل الشّام أنّ فيّ دعابة [٢]، و أنّي امرؤ تلعابة [٣]: أعافس‌ [٤] و أمارس! [٥])

[١] «نابغه» از مادّه «نبوغ» به معناى ظهور و شهرت است و عرب، زنان مشهور به فساد را «نابغه» مى‌گفته همانطور كه ما، در فارسى «زن معروفه» مى‌گوييم، ولى از سوى ديگر به افرادى كه به خاطر استعداد فوق العاده، مشهور و معروف مى‌شوند، نابغه اطلاق مى‌شود.

[٢] «دعابه» به معناى مزاح كردن (يا بسيار مزاح كردن) است.

[٣] «تلعابه» از مادّه «لعب» به معناى شخصى است كه بسيار مردم را با سخنان، يا حركات خود، سرگرم مى‌سازد.

[٤] «اعافس» از مادّه «معافسه» به معناى زياد شوخى كردن است.

[٥] «امارس» از مادّه «ممارسه» به معناى سرگرم چيزى شدن مى‌باشد و در اينجا به معناى سرگرمى به مزاح و شوخى است.