استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥ - راههاى شناخت مرجع اعلم

كه گفته مى‌شد در زمان حيات، و حتّى پس از حيات اعلم از ديگران هستند. ولى آيا ممكن است اين مراجع (رضوان اللَّه عليهم) پس از گذشت زمان طولانى از وفاتشان، و با آمدن مراجع جديد- كه مشغول درس و بحث هستند، و علوم و تحقيقات جديدى در دست دارند- بازهم اعلم از احيا باشند؟

جواب: شكّى نيست كه علم و دانش همراه زمان در حال تطوّر و تكامل است.

و همان گونه كه در تعليقه بر عروة الوثقى، مبحث عدم جواز تقليد ابتدايى از ميّت، نوشته‌ايم، ممكن است بسيارى از مجتهدين زنده از مراجع گذشته اعلم باشند؛ چون مراجع زنده معلومات و دانش گذشتگان، را به اضافه علوم جديدى در اختيار دارند. بدين جهت ممكن است در بين مراجع ميّت كسانى باشند كه از مراجع زنده استعدادى قوى‌تر داشته باشند، ولى اطّلاعات احيا ممكن است نسبت به اموات اقرب به واقع باشد؛ و ملاك اعلميّت، اقربيّت به واقع است. همان گونه كه ممكن است طبيب امروز از ابن سينا ماهرتر باشد؛ در حالى كه استعداد بوعلى بيشتر بوده است. همچنين در ساير علوم؛ و روشن است كه علم فقه و اصول از اين قاعده كلّى مستثنى‌ نيست، و اين دو علم دائماً در حال تطوّر و تكامل است.

سؤال ٧- حضرت عالى در پاسخ سؤال ٥٦٩ كتاب استفتائات جديد، جلد اوّل، در مورد جواز غيبت شخصى كه ريش خود را مى‌تراشد، فرموده‌ايد: «با توجّه به اين كه بعضى از علما در گذشته و حال فتوا به جواز عمل فوق مى‌دهند، غيبت اين فرد جايز نيست.» با عنايت به همين پاسخ، و با توجّه به اين كه حضرتعالى در مورد عدم جواز تراشيدن ريش احتياط فرموده‌ايد، آيا مى‌توان با همين علم اجمالى به فتواى عدّه‌اى از علماى زنده در مورد جواز آن، استناد كرد، و بدان عمل نمود؟

جواب: بايد در مسائل اختلافى اعلميّت احراز شود.

سؤال ٨- لطفاً به سؤالات زير پيرامون تقليد پاسخ فرماييد:

الف) اهل خبره، كه با معرّفى و شهادت آنها مرجعيّت و اعلميّت ثابت مى‌شود، چه كسانى هستند؟

جواب: منظور از اهل خبره، علماى درجه دو و سه حوزه‌هاى علميّه و