استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٢ - موجبات ضمان

سقوط لوله) بيش از درجه تأثير كار كارفرما بوده، سؤال اين است: آيا بايد درجه تأثير را ملاك در تعيين ديه و خسارت قرارداد، يا درجه تقصير را؟

جواب: معيار تأثير و استناد عرفى است.

سؤال ١١٣٣- در اجتماع سبب و مباشر، در صورتى كه هر دو به طور مساوى مقصّر باشند، آيا مى‌توان هر دو را مسئول و محكوم نمود؟ يا با وجود مباشر، نمى‌توان سبب را مسئول دانست و سبب صرفاً در جايى مسئول است كه اقوى از مباشر باشد؟

جواب: معيار در مسأله سبب و مباشر اقوائيّت است. اگر سبب اقوى‌ باشد استناد به او داده مى‌شود، و اگر مباشر اقوى باشد استناد به او داده مى‌شود، و اگر مساوى باشند هر دو ضامن هستند.

سؤال ١١٣٤- در حادثه‌اى سبب ٧٠% و مباشر ٣٠% مقصّر شناخته شده است. آيا سبب را با توجّه به ٧٠% تقصير، مى‌توان اقوى از مباشر دانست؟

جواب: معيار اقوائيّت مسأله تأثير است، و منظور در اقوائيّت عقل و اختيار است، اگر سبب عاقل و مختار و رشيد، و مباشر غافل يا مجبور باشد، در اينجا سبب اقوى‌ است، و حادثه به او نسبت داده مى‌شود.

سؤال ١١٣٥- به نظر برخى از فقهاى عظام چنانچه فرد تحت تعليم رانندگى دقيقاً دستورات و فرامين معلّم خويش را اجرا نموده، و معلّم نيز از امكانات ترمز و كلاج جهت هدايت اتومبيل بهره‌مند باشد، و در حين رانندگى حادثه‌اى رخ دهد، معلّم ضامن بوده، و فرد تحت تعليم هيچ گونه مسئوليّتى نخواهد داشت. خواهشمند است بفرماييد:

الف) نظر مبارك حضرتعالى در اين مورد چيست؟

جواب: در فرض سؤال با توجّه به اين كه سبب أقوى از مباشر است، ضمان متوجّه سبب يعنى معلّم مى‌شود؛ نه مباشر.

ب) چنانچه در اين حادثه معلّم و متعلّم هر دو فوت كنند، و مقصّر فرد تحت تعليم باشد (البتّه دستورات معلّم را اجرا كرده است.) حكم ديه آنها چگونه خواهد بود؟