دانشنامه عقايد اسلامي - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٤٦٧
فصل چهارم : انواع دانشمندان
٣١٦٢.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : دانشمندان اين امّت ، دو گونه اند : مردى كه خدا به او دانش داده و وى ، آن را به مردم مى بخشد و بر آن چيزى نمى گيرد و مزدى نمى طلبد . براى چنين دانشمندى ، ماهيان دريا و جنبندگان خشكى و پرندگان در فضاى آسمان ، آمرزش مى طلبند و مانند سرورى بزرگ ، بر خداوند وارد مى شود ، تا آن جا كه با فرستادگان الهى همراه مى گردد ؛ و گونه ديگر ، كسى است كه خداوند به او دانش داده ، ولى او آن را به بندگان خدا نمى بخشد و بر آن ، چيزى مى گيرد و مزد مى طلبد . اين شخص ، در روز قيامت ، لگامى از آتش بر دهانش زده مى شود و منادى ندا مى دهد : «اين ، كسى است كه خداوند ، بدو دانشى بخشيد ؛ ولى او از دادن آن به بندگان خدا بخل ورزيد و بر آن چيزى گرفت و مزد طلبيد» و اين گونه مى مانَد تا از حساب ، فارغ شود .
٣١٦٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : دانشمندان ، دو گونه اند : مردى دانا كه به دانش خود ، عمل مى كند و اين ، نجات يافته است ؛ و دانشمندى كه دانش خود را وا نهاده و اين ، هلاك شده است و دوزخيان از بوى دانشمند وا گذارنده دانش خود ، اذيّت مى شوند .
٣١٦٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : دانشمندان ، سه گونه اند : مردى كه مردم از او بهره مى برند و او نيز از دانش خود بهره مى برد ؛ و مردى كه مردم از دانش او بهره مى گيرند، ولى او خود را تباه مى كند ؛ و مردى كه خود از دانشش بهره مى برد ، ولى جز او كسى از دانشش بهره مند نمى شود .