فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٤٤٠ - نصيريه در كتابهاى فرق و مذاهب
٣ـ اشعرى (درگذشته به سال ٣٢٤هـ) مى نويسد: يكى از گروههاى غلات ياران شُريعى هستند، كه اعتقاد دارند خدا در پنج تن حلول كرده است و در ادامه سپس ياوران نميرى را نام مى برد و مى گويد: گروهى از رافضيان، «نميريه» نام دارند و مى گويند خدا در نميرى حلول كرده است.[١]
٤ـ بغدادى (در گذشته به سال ٤٢٩هـ) در فصل ويژه شُريعيه و نصيريه، همان مطالب را با تلخيص و اندكى دشنام و ناسزاگويى اضافى مى آورد.[٢]
در هر حال تناقضاتى در اين روايتها به چشم مى خورد و اسفرائينى و شهرستانى و ابن ابى الحديد و جرجانى نيز همين مطالب را تكرار كرده اند.[٣]
در واقع، اگر هم فرقه اى به نام نصيريه در تاريخ وجود داشته، اكنون، اثرى از آنها ديده نمى شود، و از ميان رفته اند، و كارگزاران خلافت عباسى، آن را به عنوان برچسب و دشنام براى هر كس كه مخالف آنها بوده، بهويژه شيعيان مبارز و قبايل جنگجو و شجاع و پيرو اهل بيت(عليهم السلام) به كار مى برده اند.
اين اتهامات، شامل برخى از شخصيات شيعه مانند ابن فرات نيز شده است، در حالى كه خاندان ابن فرات، كه از حاميان، «نصيرى» شمرده شده اند از خاندانهاى اصيل شيعه اند كه داراى پايگاه و موقعيت اجتماعى بالايى در دربار عباسيان بوده اند. معروفترين شخصيتهاى اين خاندان عبارتند از:
١ـ ابوالحسن على بن محمّد بن فرات، كه سه بار به مقام وزارت رسيد و در
[١] . اشعرى، مقالات الاسلاميين، ج١، ص ١٥ .
[٢] . البغدادى، عبدالقاهر، الفرق بين الفرق، ص٢٥٢ .
[٣] . اسفرائينى، التبصيرفى الدين، ص ١٢٩; ابن ابى الحديد، شرح نهج البلاغه، ج٨، ص١٢٢; شهرستانى، الملل و النحل، ج ١، ص١٦٨-١٦٩; شريف جرجانى، التعريفات، ص ١٠٦ .