فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ١٠٧ - بزرگنمايى درباره دانش و فقه زيد

علوم اسلامى، اعمّ از تفسير و حديث و كلام جاى سخن نيست، اما منتسب كردن همه فرق بالاخص معتزله به ايشان، صحيح نيست، زيرا در جلد سوم اين فرهنگ، يادآور شديم كه ريشه معتزله به حسن بن محمد بن حنفيه مى رسد.

بزرگنمايى درباره دانش و فقه زيد بن على

غلوّ در لغت، تجاوز از حد و واقعيت است. خداوند متعال مى فرمايد:

(يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لاَ تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ وَ لاَ تَقُولُوا عَلَى اللّهِ إِلاَّ الْحَقَّ).[١]

«اى پيروان تورات و انجيل! در دين خود افراط نكنيد و نسبت به خدا جز حق مگوييد...».

و باز مى فرمايد:

(قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لاَ تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ).[٢]

«بگو: اى اهل كتاب! در دين خود جز حق مگوييد و زياده روى مكنيد».

اميرمؤمنان(عليه السلام) بزرگنمايى و فروكاستن حقايق را چنين توصيف مى كند:

«الثناء بأكثر من الاستحقاق ملق و التقصير عن الاستحقاق عىّ أو حسد».[٣]

«ستايش بيش از استحقاق، چاپلوسى است و فرو كاستن از واقعيت و شايستگى، نشانه ناتوانى و يا رشك و حسد بر ديگرى است».

نتيجه مى گيريم هر نوع فراتر رفتن از واقعيات در درجه نخست، دروغگويى است و در درجه دوم مخاطب را به گمراهى مى كشاند و در درجه سوم خوددارى از بيان حقيقت است. در اين قسمت تفاوتى ميان امور دينى و