فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ١٠٣ - شاگردان زيد بن على

فرستادن مالى، يارى كرد و كمك به زيد را لازم شمرد، در حالى كه او در فروع و اصول، با زيد هماهنگ نبود.

علّت اين هماهنگى و همبستگى اين بود كه بسيارى از فقيهان اهل سنت از ستم بنى اميه به ستوه آمده بودند، آنگاه كه شنيدند زيد بن على تصميم بر خروج و معارضه گرفته است، او را با زبان و گفتار و عمل و مال تأييد كردند و در تاريخ به زيدى معروف شدند، در حالى كه زيدى نبودند بلكه به قيام زيد كمك كردند.

از اين بيان روشن مى شود كه آنچه حاكم جشمى بيهقى(٤١٣ـ ٤٩٤) در كتاب جلاء الابصار درباره پيروان زيد نقل كرده است، خالى از اشتباه نيست. او يارى كنندگان نهضت زيدى را با پذيرش عقايد زيد در اصول و فروع به هم آميخته است. بسيارى از كسانى كه از آنها نام خواهيم برد، مؤيد انقلاب زيد بودند نه اين كه در اصول و فروع مذهب او را بپذيرند.

اينك گوش فرا دهيم به گفتار حاكم:

محمّد بن زيد مى گويد: ا بوحنيفه مبلغى را براى زيد بن على فرستاد و پيغام داد: از اين مال براى آن چه كه مى خواهى انجام بدهى، كمك بگير.

فضيل بن زبير مى گويد: من نيز پيام رسان زيد بن على به ابوحنيفه بودم. ابوحنيفه از من پرسيد: چه كسانى از فقيهان با زيد بن على در ارتباطند؟ من اين افراد را شمردم:

سلمة بن كهيل، يزيد بن أبى زياد، هارون بن سعد، ابوهاشم رمانى، حجاج بن دينار و مانند آنها. شعبه مى گويد: من از اعمش شنيدم: به خدا سوگند اگر من بيمارى چشمى نداشتم، با زيد خروج مى كردم. به خدا سوگند كسانى كه همراه او هستند او را تنها مى گذارند و تحويل دشمن مى دهند، چنان كه با جد او كردند.