فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢٤٢ - عقايد زيديه فصل نوزدهم

منتسب است.

اصول خمسه اى كه شعار زيديه است، دو اصل نخست آن يعنى عدل و توحيد، شعار همه پيروان اهل بيت پيامبر است و همگى آن را از على(عليه السلام)آموخته اند، اما سه اصل ديگر كه اكنون به آنها اشاره مى كنيم از آن معتزله است كه وارد مذهب زيد شده است يعنى:

١. وعد و وعيد (الزاماً خدا بايد به هر دو عمل كند)

٢. منزلة بين المنزلتين(مسلمان مرتكب كبيره نه مؤمن است و نه كافر)

٣. امر به معروف و نهى از منكر عقلاً واجب است.

در فقه زيديه، قياس و استحسان جايگاه مهمى دارد، و حتماً آن را از احناف گرفته اند.

چيزى كه مذهب زيديه را از ديگر مذاهب اهل سنت جدا مى كند و آنان را به اماميه و اسماعيليه نزديك مى سازد اعتقاد به امام على و حسنين(عليهم السلام) به نص جلى و يا خفى از پيامبر است و اين كه تقدّم ديگران بر آنان، خطا بوده است.

البته اين را نبايد انكار كرد كه زيدى هاى دوران نخست، بيشترين ارتباط را با اهل بيت(عليهم السلام)داشته اند مثلاً احمد بن عيسى بن زيد مؤلف كتاب «امالى» روايات زيادى از امام باقر و صادق(عليهما السلام) نقل كرده است، ولى در دوران بعد كه برسد به كتاب «البحرالزخّار» نگارش ابن المرتضى(٧٦٤ـ ٨٤٠) يا «سُبل السلام» تأليف ابن الامير صنعانى يا «نيل الاوطار» نوشته شوكانى احساس مى شود كه از اهل بيت(عليهم السلام) بسيار دور شده اند.

براى اين كه خوانندگان گرامى از مجموع عقايد زيديه به صورت مبسوط آگاه شوند، به ترجمه اجمالى مطالبى كه امام ابن المرتضى در مقدّمه البحر الزخار