فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ١١٤ - ١ مسند زيد

همگى را ابوخالد عمرو بن خالد واسطى از زيد نقل مى كند و عبدالعزيز بن اسحاق آنها را بدون دسته بندى جمع كرده است، سپس، در قرن دوازدهم توسط حسين بن يحيى بن ابراهيم ديلمى دسته بندى شده است.

دقت در اين مسند، نشان مى دهد كه برخى از آنها حديث بوده و برخى نيز فتواى خود زيد است. مثلاً در باب طهارت، به سندى از رسول خدا نقل مى كند كه حسين بن على(عليه السلام) فرمود: «رأيت رسول الله توضّأ فغسل وجهه»، و در همان باب مى گويد: زيد بن على فرمود: مضمضه و استنشاق، سنّت است. بنابراين هر چيزى كه به صورت مسند نقل شود، حديث است و آن كه بدون سند از خود زيد نقل شود، فتواى زيد است. مجموع رواياتى كه از پيامبر نقل شده، ٢٢٨ حديث است، و آن چه كه از اميرمؤمنان نقل شده، ٨٢٠ روايت است. و ائّمه زيديه همگى اين كتاب را پذيرفته اند و معتقدند اين نخستين كتابى است كه فقه در آن گرد آمده است و گروهى از زيديه اين كتاب را شرح كرده اند و گسترده ترين شرح از آن قاضى شرف الدين حسين بن احمد سياغى (١١٨٠ـ ١٢٢١) است و آن را به نام «الروض النضير فى شرح مجموعة الفقه الكبير» نامگذارى كرده است و اين كتاب دو بار به زيور طبع آراسته شده كه چاپ دوم آن در سال ١٣٨٨، انجام گرفته، و سياغى در كتاب خود، مصادر روايات را استخراج كرده و احكامى كه مى توان از آن روايات استنباط نمود را بيان كرده است. البته بدان اكتفا ننموده و در اين ميان، اقوال علما را در مسائل خلافى ذكر كرده و احاديث معارض را به نوعى جمع كرده يا ترجيح داده است.

شگفت اينجاست كه شارح مسند زيد محور را مسند زيد قرار داده است، ولى بر مضمون روايات، از طرق ديگر نيز شاهد آورده است، بالاخص بر