فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢٩١ - فصل دوم جنبشهاى باطنى در عصر امام صادق(عليه السلام)

مذهب اسماعيلى از نظر آنان سه پايه داشت:

١. پيروى از تأويل، و اين كه هر ظاهرى باطنى دارد.

٢. پيروى از فلسفه يونان در همه ابعاد و زمينه ها (الهيات، طبيعيات، فلكيات) براى پشتيبانى فكرى از عقايد خود.

٣. غلو و بزرگنمايى امامان و دادن اختيارات و ويژگيهاى فراوان به آنان كه عقل و شرع آنها را تأييد نمى كرد.

در پايان: يادآور مى شويم: عبدالله بن ميمون معروف به قدّاح (١٩٠-٢٧٠) از رهبران دعوت به مذهب اسماعيلى است، ولى بايد توجه نمود، وى غير از عبدالله بن ميمون اثناعشرى است، و اينها دو نفرند هر چند اسم آنها يكى است. عبدالله بن ميمون اثناعشرى از راويان حديث شيعى است كه قريب شصت روايت از امامان معصوم(عليهم السلام) دارد. وى برخى از آنها را از امام صادق(عليه السلام) و برخى ديگر را از امام باقر(عليه السلام) و گاهى هم به واسطه از حضرت على(عليه السلام) نقل نموده است. اتفاقاً پدر او نيز از ياران امام سجاد و سپس امام باقر و امام صادق(عليه السلام) بوده است. و هرگز وى پيوندى با اين حركات سرّى اسماعيلى نداشته است. شما مى توانيد درباره موقعيّت ابن ميمون اثناعشرى به كتابهاى رجال، مانند رجال برقى، كشّى، نجاشى و فهرست شيخ طوسى مراجعه بفرماييد. از مجموع آنها استفاده مى شود، وى از سرزمين مكّه بوده و با قبيله مخزوم پيمان دوستى و همبستگى(ولاء) داشته پدر او با سه امام معاصر بوده و خود او با دو امام هم عصر بوده است. و علّت اين كه او را قدّاح خوانده اند، اين بوده كه به تراشيدن تير مى پرداخته است. در حالى كه عبدالله قدّاح اسماعيلى كه از مؤسسان دعوت باطنى است از شهر اهواز بوده و در زندان با همكارى ابن ديصان، محمد بن حسين معروف به