فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢٨١ - ٧ـ پنهانكارى و رازدارى

مصطفى غالب، مورخ اسماعيلى مى گويد: آقاخان ثالث، فرمان داد كه زنان، نقاب از چهره خود برافكنند و دوشادوش مردان در ساختن كشور فعال باشند و گفت: اميدوارم در آينده كه به اين نقطه برمى گردم، اثرى از حجاب نبينم پيام مرا به همه اسماعيليان برسانيد.[١]

٧ـ پنهان كارى و رازدارى

مذهب اسماعيلى كه بر تأويل ظواهر و آميختن مذهب با مسائل فلسفى استوار است، نمى تواند به صورت آشكار و عريان عرضه شود، زيرا همه فرقه ها به تكفير آنان برمى خيزند. از اين جهت، دعوت آنان حالت باطنى و سرّى گرفت و واقعيت مذهب به خاطر همين پنهان كارى پوشيده ماند، به گونه اى كه در قرنهاى پيشين كمتر كسى مى توانست پرده از حقيقت مذهب برافكند. و لذا نويسندگان تاريخ عقايد و مذاهب كمتر توانستند به اصول و فروع اين مذهب پى ببرند و عجيب اينكه مصطفى غالب كه خود از پيروان اين مذهب و اهل سوريه است به اين حقيقت معترف است و مى گويد:

«يكى از مشكلات در برابر تاريخ نگاران عقايد اين است كه نمى توانند به حقيقت دعوت اسماعيليه پى ببرند، زيرا همه اين كارها به صورت پنهان كارى انجام گرفته است».

نخستين كسى كه توانست به برخى از اين اسرار دست يابد و منتشر سازد خاورشناس روسى به نام پروفسور «اينانوف» بود پس از وى خاورشناس فرانسوى به نام «لويى ماسينيون» توانست بيشتر با واقعيت اين مذهب، آشنا شود.