فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢٣٦ - ٣ شوكانى (١١٧٢ـ١٢٥٠)

٣. شوكانى (١١٧٢ـ١٢٥٠)

محمد بن على بن محمد بن عبدالله شوكانى صنعانى از شخصيت هاى بارز در صنعا، مؤلف كتاب «نيل الأوطار» و «البدر الطالع» است.

وى زندگانى خود را در كتاب «البدر الطالع» اجمالاً آورده است.

بيشترين گرايش او به حديث بوده و غالباً كتاب هاى حديث را پيش مشايخ خوانده است و از آثار اوست:

١. فتح القدير در تفسير كه در ٥ جلد چاپ شده است.

٢. نيل الاوطار فى شرح منتقى الاخبار شرح كتاب منتقى تأليف شيخ الحنابله مجدالدين عبدالسلام بن عبدالله الحرّانى (٥٤٢ـ٦٢١هـ) جدّ ابن تيميه.

٣. القول المفيد فى ادلّة الاجتهاد و التقليد.

٤. ارشاد الثقات إلى اتفاق الشرائع على التوحيد و المعاد و النبوّات.اين كتاب را در ردّ كتاب موسى بن ميمون يهودى اندلسى نوشته است.

شوكانى به سان دو شخصيت پيشين ربقه تقليد از امامان را از گردن خود باز نموده و به خط اجتهاد مطلق پيوسته است و از اين نظر كار او ستوده است، ولى متأسفانه در گرداب تجسيم و تشبيه فرو افتاده است. اينك برخى از نمونه ها را يادآور مى شويم:

در تفسير آيه (وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّماوات وَ الأرض)مى گويد: كرسى جسم است و رواياتى در اين باره، وارد شده است، و در مواردى، رؤيت خدا را در آخرت ترجيح مى دهد، شگفت اينجاست كه گاهى او به دو عقيده متضادّ، گرايش پيدا مى كند، از طرفى به حكم آيه (وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فى سَبيلِ اللهِ أمواتاً بَلْ أحْياءٌ عِنْدَ